Oo. Ang RA 9003 ay nagtatakda ng mga ipinagbabawal na gawain at ng kaukulang parusa, at ang mga LGU ay may kapangyarihang magpatupad nito sa pamamagitan ng ordinansa na may sariling multa. Kabilang sa karaniwang ipinagbabawal ang hindi paghihiwalay sa pinagmulan, ang pagtatapon sa pampublikong lugar, ang open burning, at ang pagtatapon sa kanal. Ang mahalaga: dapat may ordinansa at may opisyal na resibo ang anumang binayarang multa.
Pinigilan kayo ng barangay tanod at hinihingan ng multa. Legal ba iyon? May kondisyon.
Saan Nagmumula ang Multa
- RA 9003 — ang pambansang batas na naglilista ng ipinagbabawal na gawain at ng parusa;
- Ordinansa ng lungsod o munisipyo — ang partikular na halaga at proseso sa inyong lugar; at
- Ordinansa ng barangay — sa loob ng saklaw na ibinigay ng batas at ng lungsod.
Kung walang maituturong ordinansa, walang batayan ang multa.
Ang Tatlong Tanong Ninyo
Answer-first: itanong ito nang mahinahon at nakasulat kung kaya:
- Anong ordinansa ang nilabag ko at anong seksyon;
- May opisyal na resibo ba ang babayaran ko; at
- May paraan bang kontestahin ito at kanino.
Kadalasan, ang unang tanong lamang ay sapat na para malinawan ang lahat.
Ang Pulang Bandila
Ang paghingi ng bayad na walang opisyal na resibo ay hindi multa — ibang usapin na iyon, at maaaring ireklamo sa opisina ng mayor, sa DILG, at sa Ombudsman. Itala ang petsa, oras, pangalan, at eksaktong sinabi. Huwag makipagtalo sa lugar; ang tala ang mas mabisa.
Kung Kokontestahin Ninyo
- Humingi ng nakasulat na citation o notice of violation;
- Kumuha ng litrato ng inyong basura bago ito ilabas — ito ang depensa ninyo;
- Sumulat sa barangay at sa environment office ng LGU; at
- Kung may pattern ng pumipiling pagpapatupad, banggitin ito sa reklamo.
Ang Praktikal na Panig
Ang segregation ay obligasyon din ng bawat kabahayan sa ilalim ng batas, kaya mas mabuting sundin ito kaysa makipagtalo. Itanong sa barangay ang iskedyul kung anong uri ang kinokolekta bawat araw — madalas, hindi paglabag ang problema kundi hindi malinaw na iskedyul.
Frequently Asked Questions
Puwede bang magmulta ang barangay tanod? Ang pagpapatupad ay dapat may batayan sa ordinansa at ang anumang bayad ay dapat may opisyal na resibo. Itanong ang partikular na ordinansang nilabag.
Magkano ang multa sa hindi paghihiwalay ng basura? Nag-iiba ito sa bawat lungsod at munisipyo dahil nasa ordinansa ang halaga. Humingi ng kopya ng ordinansa at ng nakasulat na citation.
Ano ang gagawin kung walang resibo ang hinihinging bayad? Huwag magbayad nang walang opisyal na resibo. Itala ang petsa, oras, at pangalan, at ireklamo ito sa opisina ng mayor, sa DILG, at sa Ombudsman.
Puwede bang tanggihan ang basurang hindi nakabukod? Oo, may mga LGU na hindi kumokolekta ng hindi nakabukod na basura bilang paraan ng pagpapatupad ng segregation sa pinagmulan.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung sinisingil kayo ng multang walang malinaw na batayan o walang resibo, matutulungan ka naming isulat ang tamang tugon. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.