Oo. Hangga't may bisa ang kasal at walang naipapasang desisyon ng annulment o nullity, ang asawa ay compulsory heir kahit dekada na silang hiwalay. Ang paghihiwalay sa katunayan ay hindi nagpapatapos ng kasal at hindi nag-aalis ng karapatan sa mana. Ang tanging paraan para mawala ang parte niya ay ang wastong disinheritance sa isang habilin, batay sa mga dahilang nakatakda sa batas, o ang unworthiness na itinatakda ng batas.
Ito ang mapait na katotohanan sa maraming pamilya: matagal nang may bagong buhay ang bawat isa, pero sa papel ay kasal pa rin sila.
Ang Kasal ang Batayan, Hindi ang Pagsasama
Ang karapatan sa mana ng asawa ay nakabatay sa bisa ng kasal sa panahon ng kamatayan. Kaya kahit hindi na sila nagkikita nang tatlumpung taon, siya pa rin ang legal na asawa at compulsory heir. Wala tayong divorce sa Pilipinas hanggang ngayon, kaya hindi awtomatikong natatapos ang kasal dahil lamang sa paghihiwalay.
Ang Mga Pagbubukod
- Wastong disinheritance sa isang habilin, batay sa mga dahilang nakatakda sa batas at malinaw na isinulat;
- Unworthiness sa ilalim ng batas, tulad ng pagkahatol sa pagtatangka sa buhay ng namatay;
- Desisyon ng annulment o nullity na naipasa bago ang kamatayan; at
- Sa legal separation, may probisyon ang batas tungkol sa nagkasalang asawa na dapat basahin nang maingat.
Ang Usapin sa Ari-arian
Bukod sa mana, may parte pa rin ang asawa sa pinagsamang ari-arian na naipon habang may bisa ang kasal. Kaya sa maraming kaso, ang dalawang bagay ang kailangang ihiwalay: ang parte niya bilang ko-may-ari, at ang parte niya bilang tagapagmana.
Praktikal na Payo
- Kung nais mong limitahan ang mapupunta sa isang hiwalay na asawa, ang tamang daan ay maayos na habilin at wastong disinheritance kung may basehan;
- Kung ikaw ang kinakasama, alamin na hindi ka tagapagmana at planuhin ito habang may panahon;
- Itala nang maayos ang petsa ng pagbili ng bawat ari-arian — mahalaga ito sa paghahati; at
- Kumonsulta bago pumirma ng anumang kasunduan sa hatian.
Frequently Asked Questions
Dekada na kaming hiwalay. Heir pa rin ba siya? Oo, hangga't may bisa ang kasal at walang naipapasang desisyon ng annulment o nullity.
Puwede ko bang alisin siya sa habilin? Ang legitime ay maaalis lamang sa pamamagitan ng wastong disinheritance na may basehang nakatakda sa batas at malinaw na nakasulat sa habilin.
May parte ba siya sa bahay na binili ko matapos kaming maghiwalay? Malamang, kung ito ay naipon habang may bisa ang kasal at sakop ng inyong property regime. Mahalaga ang malinaw na patunay ng pinagmulan ng pera.
Ano ang karapatan ng aking kinakasama? Hindi siya tagapagmana. Puwede siyang bigyan sa pamamagitan ng habilin mula sa malayang bahagi, at maaaring may parte siya sa mga ari-ariang aktuwal niyang naiambagan.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung magulo ang kalagayan ng inyong kasal at nag-aalala kayo sa mana, matutulungan ka naming planuhin ito nang tama habang may panahon. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.