Kadalasan ay nakasulat sa reservation agreement na hindi ito naibabalik, at karaniwang ipinapatupad iyon. Pero hindi ito absoluto: kung may maling representasyon, hindi natupad na kondisyon, o hindi nailabas ang mga dokumentong ipinangako ng developer, may batayan ka para bawiin ito. Basahin muna ang aktwal na reservation agreement bago pumirma o magreklamo.
Sa mall, sa booth ng developer, may sumusundo at nagsasabing “ito na ang huling unit sa presyong ito.” Nagbayad ka ng reservation fee. Pagkauwi, nag-isip ka. Ang unang tanong ay: nasa iyo ba ang kopya ng pinirmahan mong papel?
Ano ang Reservation Fee
Ito ay bayad para itabi ang isang unit o lote sa loob ng takdang panahon habang inaayos mo ang mga dokumento at pagbabayad. Hindi ito nakalagay sa batas bilang hiwalay na kategorya — ang kalikasan nito ay nakadepende sa nakasulat sa reservation agreement.
- Karaniwang nakasaad — hindi ito naibabalik at mawawala kung hindi ka tutuloy;
- Karaniwang ibinabawas — sa downpayment kung tutuloy ka; at
- May takdang panahon — kung lampas ka na, nakansela na ang reserbasyon.
Kailan Ka May Batayang Bawiin Ito
Hindi lahat ng “non-refundable” ay ipinapatupad ng husto. May mga sitwasyong may laban ka:
- Iba ang inalok sa iyo kaysa sa aktwal — halimbawa, mali ang sukat, lokasyon, presyo, o petsa ng turnover;
- Hindi naibigay ng developer ang mga dokumentong ipinangako sa loob ng takdang panahon;
- Nakadepende ang benta sa aprubadong housing loan at hindi ito naaprubahan nang walang kasalanan mo, at nakasaad ito bilang kondisyon; at
- Hindi ka binigyan ng kopya ng pinirmahan mong dokumento.
Ano ang Gagawin
Sumulat — huwag lang tumawag. Ang nakasulat ang magiging ebidensya mo.
- Humingi ng kopya ng lahat ng pinirmahan mo at ng resibo;
- Magpadala ng nakasulat na hiling ng refund na may dahilan at deadline;
- Kung tumanggi, maghain ng reklamo sa ahensyang nangangasiwa sa mga developer ng pabahay; at
- Kung may panlilinlang, maaari ka ring magsampa ng reklamo bilang mamimili.
Praktikal na Payo
- Huwag pumirma sa booth sa unang araw — humingi ng kopya ng kontrata at basahin ito sa bahay;
- Tingnan kung may lisensya to sell ang proyekto at kung rehistrado ito sa ahensya ng pabahay;
- Itanong kung ano ang nangyayari sa reservation fee sa bawat posibleng senaryo at hilinging isulat iyon; at
- Iwasang bumigay sa presyur ng “ngayong araw lang.”
Ang Dapat Suriin Bago Magbayad
Bago ka maglabas ng pera sa isang proyektong hindi pa tapos, may ilang bagay na dapat mong makita. Ang mga ito ay pampublikong impormasyon at hindi dapat ipagkait sa iyo.
- Lisensya to sell at ang rehistrasyon ng proyekto sa ahensya ng pabahay;
- Ang titulo ng lupang pinagtatayuan at kung may sanla ito;
- Ang petsa ng turnover at kung ano ang mangyayari kung ma-delay;
- Ang kabuuang presyo kasama ang lahat ng dagdag na bayarin at buwis;
- Ang buwanang dues pagkatapos ng turnover; at
- Ang kopya ng lahat ng papel na pinirmahan mo, ibinigay sa iyo sa araw ding iyon.
Kung wala kang natanggap na kopya ng pinirmahan mo, isulat agad ang paghingi nito at itala ang petsa. Malaki ang bigat nito kung mauwi kayo sa reklamo.
Frequently Asked Questions
Sakop ba ng Maceda Law ang reservation fee? Ang Maceda Law, RA 6552, ay tungkol sa proteksyon ng bumibili ng residential na ari-arian sa hulugan, at ang mga bayad na naibigay ay isinasama sa pagtutuos kapag may kanselasyon. Depende sa kabuuan ng bayad mo kung anong proteksyon ang aabot sa iyo.
Ano ang gagawin kung ayaw magbigay ng kopya ng kontrata ang ahente? Hilingin ito nang nakasulat at itala ang petsa. Ang hindi pagbibigay ng kopya ay mabigat na punto laban sa developer kung magrereklamo ka.
Saan magrereklamo laban sa developer ng bahay o condo? Sa ahensya ng pamahalaan na nangangasiwa sa mga proyekto ng pabahay at sa kanilang adjudication body. Maaari ka ring magreklamo bilang mamimili kung may mapanlinlang na benta.
Puwede bang ilipat ang reservation sa ibang unit? Madalas pumapayag ang mga developer dito bilang kompromiso sa halip na magrefund. Hilingin ito nang nakasulat at siguraduhing may bagong dokumento sa bagong unit.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nagbayad ka ng reservation fee at gusto mo itong bawiin, matutulungan ka naming basahin ang kontrata at sumulat sa developer. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.