Sa mga upang saklaw ng Republic Act No. 9653, hindi puwedeng humingi ang may-ari ng higit sa isang buwang advance at dalawang buwang deposito. Ang deposito ay dapat ibalik sa loob ng makatuwirang panahon matapos ang kontrata, bawas ang mga hindi bayad na singil at ang pinsalang labis sa karaniwang pagkaluma. Sa upang hindi saklaw ng batas na ito, ang kasunduan ang susundin — kaya mahalaga ang nakasulat na kontrata.
Isa ito sa pinakamadalas na pinag-aawayan ng may-ari at ng umuupa, at karamihan sa away ay maiiwasan kung alam ng dalawa ang panuntunan.
Ang Hangganan sa Ilalim ng Batas
Sa mga upang saklaw ng Republic Act No. 9653, ang maaaring hingin ay hindi hihigit sa isang buwang advance at dalawang buwang deposito. May hangganan din ang batas sa taunang pagtaas ng upa sa mga saklaw na unit. Ang saklaw ay nakabatay sa halaga ng upa at pana-panahong sinusuri, kaya sulit itanong kung sakop ba ang unit ninyo.
Kailan Dapat Ibalik ang Deposito
- Matapos ang kontrata — sa loob ng makatuwirang panahon;
- Bawas — ang hindi bayad na upa at ang hindi bayad na bill ng kuryente at tubig;
- Bawas din — ang pinsalang labis sa karaniwang pagkaluma;
- Hindi bawas — ang normal na pagkupas ng pintura at pagkaluma sa paggamit; at
- May patunay — dapat may resibo o tantiya ang anumang ikakaltas.
Ang Karaniwang Alitan
Ang deposito na hindi na ibinalik at hindi rin naipaliwanag. Ang remedyo ay simple at mura: magpadala ng pormal na paniningil, dumaan sa barangay, at kung kailangan ay magsampa ng small claims. Ang halaga ng deposito ay karaniwang nasa saklaw ng small claims, kaya hindi mo kailangan ng abogado sa pagdinig.
Ang Panuntunan sa Pagtaas ng Upa
Kaakibat ng hangganan sa deposito ang panuntunan tungkol sa pagtaas, at magkasama itong dapat malaman ng dalawang panig.
Sa mga unit na saklaw ng batas, may hangganan sa porsiyento ng taunang pagtaas at may panuntunang hindi puwedeng itaas nang higit sa isang beses sa isang taon. May panuntunan ding hindi puwedeng itaas ang upa habang tumatakbo ang termino ng kontrata maliban kung nakasaad doon ang paraan ng pagtaas.
Mahalagang linawin kung sakop ba ang unit ninyo, dahil ang saklaw ay nakabatay sa halaga ng upa at pana-panahong sinusuri. Sa unit na hindi sakop, ang kontrata ang susundin — kaya doon lalong mahalaga ang nakasulat na kasunduan.
Para sa umuupa, ang pinakapraktikal na proteksiyon ay ang mahabang termino na may nakasaad na paraan ng pagtaas. Para sa may-ari, ang malinaw na sugnay ang nakakaiwas sa alitan. Sa dalawang panig, mas mura ang kontratang maayos kaysa sa away sa barangay taun-taon.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng litrato ng buong unit sa unang araw at sa huling araw;
- Isulat sa kontrata kung kailan at paano ibabalik ang deposito;
- Magtabi ng resibo ng bawat buwan ng bayad;
- Huwag gamitin ang deposito bilang huling buwang upa maliban kung pumapayag ang may-ari.
Frequently Asked Questions
Ilang buwang deposito ang puwedeng hingin? Sa mga upang saklaw ng Republic Act No. 9653, hindi hihigit sa isang buwang advance at dalawang buwang deposito ang maaaring hingin.
Kailan dapat ibalik ang deposito? Matapos ang kontrata, sa loob ng makatuwirang panahon, bawas ang hindi bayad na singil at ang pinsalang labis sa karaniwang pagkaluma.
Puwede bang ikaltas ang kupas na pintura sa deposito? Hindi dapat. Ang normal na pagkaluma sa paggamit ay hindi ikinakaltas. Ang ikinakaltas ay ang pinsalang labis dito, at dapat may patunay ito.
Ano ang gagawin kung hindi ibinalik ang deposito? Magpadala ng pormal na paniningil, dumaan sa barangay, at kung kailangan ay magsampa ng small claims kung saan hindi mo kailangan ng abogado.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi ibinabalik ang deposito ninyo o sobra ang hinihinging bayad, matutulungan ka naming ipaglaban ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com.