Kapag kinuha ng tagapagmana ang laman ng deposito ng namatay sa pamamagitan ng withdrawal, may 6% final withholding tax na kinakaltas ng bangko sa halagang kukunin. Bukod dito ay may maliliit na bayarin ang bangko sa certification at pagproseso, at may gastos sa mga dokumentong hinihingi tulad ng death certificate, TIN ng estate at notarized na settlement. Ang deposito ay bahagi pa rin ng estate para sa layunin ng estate tax.
Isa sa pinakamabigat na sandali para sa naiwang pamilya ay ang malamang naka-freeze ang account ng namatay. May legal na daan palabas, at may kaakibat itong gastos na dapat ninyong alam bago kayo pumunta sa bangko.
Ang Pangunahing Bayarin
- Final withholding tax — 6% ng halagang kukunin, kinakaltas mismo ng bangko sa withdrawal ng tagapagmana;
- Certification at processing fee — maliliit at nag-iiba kada bangko;
- Notarial fee — sa settlement o sa affidavit na hihingin ng bangko; at
- Dokumento — death certificate, TIN ng estate, at kung minsan ay certified true copy ng ilang rekord.
Hindi Ito Kapalit ng Estate Tax
Mahalagang maintindihan: ang kinaltas na 6% sa withdrawal ay hindi nagpapawalang-saysay sa obligasyon ninyong ideklara ang deposito sa estate tax return. Bahagi pa rin ito ng gross estate, at kailangan pa ring ihain ang return sa loob ng takdang panahon.
Ang Joint Account
Kapag joint ang account, hindi awtomatikong pag-aari ng nabubuhay na kasama ang kabuuan. Nakadepende ito sa uri ng account at sa pinagmulan ng pondo, at may bahaging maaaring mapabilang pa rin sa estate. Ito ang madalas na pinagmumulan ng away sa pamilya, kaya huwag itong basta hulaan.
Ang Ibang Yamang Hindi Nasa Bangko
Habang inaayos ninyo ang deposito, huwag kalimutan ang ibang naiwan na madalas napapabayaan. May benepisyo mula sa SSS o GSIS. May insurance na may pangalan ng benepisyaryo. May Pag-IBIG savings. May pension. May shares sa kooperatiba. May naipong sahod at final pay sa dating employer.
Ang bawat isa ay may sariling proseso, sariling hinihinging dokumento, at sariling panahon ng paghahabol. May benepisyong may takdang panahon lang, at ang lumagpas ay tuluyan nang nawawala. Kaya ang unang hakbang matapos ang libing ay hindi ang bangko lang kundi ang paggawa ng listahan ng lahat ng posibleng pagkukunan.
Mahalagang malaman din na hindi lahat ng ito ay bahagi ng estate para sa layunin ng buwis. May benepisyong tuwirang napupunta sa itinalagang benepisyaryo at hindi dumadaan sa estate. Ang pagkakaibang ito ang madalas na nagpapagaan sa buwis at nagpapabilis sa pagtanggap, kaya sulit itong linawin bago pa maghain ng anumang claim.
Praktikal na Payo
- Tumawag muna sa bangko at kunin ang eksaktong listahan ng hinihinging dokumento — magkakaiba ang bawat bangko;
- Kumuha ng maraming certified copy ng death certificate; hihingin ito ng bangko, ng SSS, at ng insurance;
- Itala ang halagang kinaltas na buwis — kailangan ito sa estate tax return;
- Huwag gumamit ng ATM card ng namatay; may pananagutan doon.
Frequently Asked Questions
May buwis ba kapag kinuha ang deposito ng namatay? Oo. May 6% final withholding tax na kinakaltas ng bangko sa halagang kukunin ng tagapagmana mula sa account ng namatay.
Hindi na ba kailangan ng estate tax return kung nakaltasan na? Kailangan pa rin. Bahagi pa rin ng gross estate ang deposito, at hiwalay na obligasyon ang paghahain ng estate tax return sa loob ng takdang panahon.
Awtomatiko bang mapupunta sa joint account holder ang buong pondo? Hindi. Nakadepende ito sa uri ng account at sa pinagmulan ng pera, at may bahaging maaaring mapabilang pa rin sa estate ng namatay.
Puwede bang gamitin ang ATM card ng namatay? Hindi ito dapat gawin. May pananagutan sa paggamit ng account ng namatay nang walang wastong awtorisasyon, kahit kaanak ka pa.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung naka-freeze ang account ng yumaong kaanak ninyo at hindi ninyo alam ang tamang hakbang, matutulungan ka naming ihanda ang dokumento para sa bangko at sa BIR. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com.