Ang pangunahing gastos ay ang paghahanda at notaryo ng articles of partnership, at ang rehistro sa SEC na may filing fee, name reservation at legal research fee. Kapag may lupang inilalagay bilang ambag, may karagdagang dokumento at may inventory na kailangang isama. Pagkatapos ng SEC, kailangan pa rin ng BIR registration at ng permit sa LGU. Ang pinakamalaking panganib ay ang partnership na walang nakasulat na kasunduan.
Maraming negosyo sa Pilipinas ang nagsisimula sa dalawang magkaibigan at isang pangako. Mura iyon — hanggang sa magkagulo.
Ang Anatomiya ng Gastos
- Paghahanda ng articles of partnership — ang bahaging tunay na mahalaga; propesyonal na bayad ito;
- Notaryo — kailangan itong notarized;
- SEC — name reservation, filing fee at legal research fee;
- BIR at LGU — rehistro at permit pagkatapos ng SEC; at
- Dokumento ng ambag — kung may lupa o ari-ariang inilalagay, may karagdagang dokumento at proseso.
Ang Pinakamahal na Tipid
Ang hindi pagsulat ng kasunduan. Kapag walang malinaw na nakasaad kung paano hahatiin ang kita, sino ang magdedesisyon, ano ang mangyayari kung aalis ang isa, at paano ipapasa ang parte kapag namatay ang isa — ang alitan ay tiyak na darating, at ang paglutas nito sa korte ay ilang beses na mas mahal kaysa sa naunang paggawa ng dokumento.
Ang Pananagutan na Kaakibat
Sa ordinaryong partnership, maaaring managot ang mga partner sa utang ng negosyo hanggang sa personal nilang ari-arian. Ito ang malaking pagkakaiba nito sa korporasyon, at ito ang dapat na pinakamalaking salik sa pagpili ng istruktura — hindi ang bayarin sa pagpaparehistro.
Ang Dalawang Uri ng Partner
May pagkakaiba sa antas ng pananagutan na dapat mapagkasunduan bago pumirma.
Ang general partner ay may kapangyarihang mamahala at mananagot hanggang sa personal na ari-arian sa utang ng partnership. Ang limited partner naman ay naglalagay lang ng kapital, limitado ang pananagutan sa halagang inilagay niya, pero hindi siya puwedeng mamahala sa pang-araw-araw na operasyon. Kapag nakialam siya sa pamamahala, maaaring mawala ang proteksiyon niya.
Kaya kung ang isa sa inyo ay puhunan lang ang ibibigay at ayaw makialam, may istrukturang tugma roon. Kung parehong mamamahala, parehong mananagot nang buo.
Isa pang punto na dapat linawin: ang bawat general partner ay karaniwang makakatali sa partnership sa pamamagitan ng kanyang sariling kilos sa ordinaryong negosyo. Ibig sabihin, ang kontratang pinirmahan ng kasosyo mo nang hindi ka nakakaalam ay maaaring magbigkis sa inyong dalawa. Ito ang pinakamalaking dahilan kung bakit mahalaga ang nakasulat na hangganan ng awtoridad.
Praktikal na Payo
- Isulat ang hatian ng kita at ang paraan ng pagdedesisyon bago pa magsimula;
- Ilagay ang exit clause — ano ang mangyayari kung aalis ang isa;
- Ihiwalay ang pondo ng negosyo sa personal na account ng bawat isa;
- Kung may lupang ambag, ipatala nang maayos ang paglipat.
Frequently Asked Questions
Kailangan bang irehistro sa SEC ang partnership? Karaniwan, oo, lalo na kapag may itinakdang halaga ng kapital. Kailangan din ang notarized na articles of partnership.
Mas mura ba ang partnership kaysa sa korporasyon? Kadalasan ay mas simple ang dokumento, pero mas mahalagang tanong ang pananagutan: sa partnership, maaaring managot ang partner hanggang sa personal na ari-arian.
May bisa ba ang verbal na partnership? May sitwasyong kinikilala ito, pero napakahirap patunayan at napakadaling pagmulan ng away. Laging isulat ang kasunduan.
Ano ang dapat nasa articles of partnership? Ang ambag ng bawat isa, ang hatian ng kita at lugi, ang paraan ng pagdedesisyon, at kung ano ang mangyayari kapag aalis o mamamatay ang isang partner.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung magtatayo kayo ng negosyo kasama ang kaibigan o kamag-anak, matutulungan namin kayong isulat ang kasunduan bago pa dumating ang alitan. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com.