Karaniwang oo. Hindi ang tawag sa posisyon, ang bilang ng oras, o ang uri ng bayad ang nagtatakda ng coverage kundi kung may relasyong employer at empleyado. Kung ikaw ang pumipili sa kaniya, ikaw ang nagbabayad, ikaw ang nagsasabi kung paano at kailan gagawin ang trabaho, at ikaw ang may kapangyarihang magtanggal, saklaw siya ng sapilitang coverage.
Ito ang pinakakaraniwang butas ng maliit na negosyo. Ang regular na kahera ay naka-SSS, pero ang pahinanteng pumapasok tuwing Sabado, ang part-time na tumutulong sa peak season, at ang pamangking bantay ng tindahan ay hindi. Ang akala ay may exemption. Wala.
Ang Tunay na Batayan
Ang tanong ay hindi kung ano ang itinawag mo sa kaniya kundi kung mayroon bang relasyong employer at empleyado. Apat ang karaniwang tinitingnan:
- sino ang pumili at kumuha sa kaniya;
- sino ang nagbabayad ng kaniyang sahod;
- sino ang may kapangyarihang magtanggal; at
- sino ang nagtatakda ng paraan at paraan ng paggawa ng trabaho — ito ang pinakamabigat sa apat.
Kung ikaw ang sagot sa apat, siya ay empleyado kahit part-time, kahit pakyawan ang bayad, at kahit walang kontratang nakasulat.
Ang Mga Karaniwang Maling Akala
- “Kamag-anak ko lang siya.” Ang relasyon sa pamilya ay hindi nag-aalis ng coverage kapag tunay na trabaho ang ginagawa at may bayad;
- “Pakyawan ang bayad, hindi arawan.” Ang paraan ng pagbabayad ay hindi ang batayan ng coverage;
- “Sinabi niyang ayaw niya.” Sapilitan ang coverage at hindi ito puwedeng talikuran; at
- “Tatlong buwan lang siya.” Walang minimum na haba ng serbisyo bago magsimula ang coverage.
Kailan Ito Iba
May mga tunay na independent contractor — halimbawa, ang plumbero na tinawag mo minsan, o ang graphic designer na may sariling kliyente, sariling kagamitan, at sariling paraan ng paggawa. Sila ay hindi empleyado at may sariling obligasyon bilang self-employed member. Pero mag-ingat: hindi sapat na tawagin mo siyang contractor sa papel. Kung ang aktuwal na set-up ay parang empleyado, empleyado siya sa mata ng batas.
Praktikal na Payo
- Ilista ang lahat ng taong pumapasok sa negosyo mo at markahan kung sino ang saklaw — kadalasan mas marami kaysa inaakala mo;
- iulat ang bawat isa sa unang buwan ng trabaho, hindi kapag naging regular;
- kung tunay na contractor, kumuha ng kontrata at ng patunay ng sarili niyang rehistro; at
- huwag hatiin sa maraming maikling kontrata ang isang tuloy-tuloy na trabaho para lang makaiwas — nakikita ito.
Bakit sulit sundin ito kahit mahal? Dahil ang eksposyur ay hindi lang sa multa. Kapag nadisgrasya sa loob ng tindahan mo ang pahinanteng hindi mo iniulat, walang employees compensation na sasalo sa kaniya at ikaw ang direktang haharap sa gastos sa ospital. Ang buwanang kontribusyon ng isang part-time ay maliit na halaga kumpara sa isang aksidenteng ikaw lang ang sasagot.
Frequently Asked Questions
Kailangan bang i-SSS ang kamag-anak na tumutulong sa tindahan? Kung may tunay siyang trabaho at may bayad, karaniwang saklaw siya ng coverage. Ang relasyon sa pamilya ay hindi nag-aalis ng obligasyon kapag may relasyong employer at empleyado.
Saklaw ba ng SSS ang empleyadong pakyawan ang bayad? Oo, kung may relasyong employer at empleyado. Ang paraan ng pagbabayad, arawan man o pakyawan, ay hindi ang nagtatakda ng coverage.
Paano kung isang buwan lang siya sa akin? Walang minimum na haba ng serbisyo bago magsimula ang coverage. Dapat siyang iulat at bayaran para sa panahong siya ay nagtrabaho sa iyo.
Empleyado ba ang freelancer na inuupahan ko paminsan-minsan? Kung may sarili siyang kagamitan, sariling paraan ng paggawa, at ibang kliyente, karaniwang independent contractor siya na may sariling obligasyon bilang self-employed. Kung ikaw ang kumokontrol sa paraan ng trabaho, empleyado siya.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi ka sigurado kung sino sa mga tumutulong sa negosyo mo ang dapat isama sa payroll, matutulungan ka naming suriin ang set-up ninyo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.