Oo, para sa mga gusaling pampubliko at sa mga pribadong gusaling ginagamit ng publiko. Hinihingi ng Accessibility Law at ng building code ang ramp, accessible na daanan, banyo, elevator sa ilang uri ng gusali, at parking. Bahagi ito ng requirement bago mag-isyu ng building permit at occupancy permit, kaya ang building official ng LGU ang unang tagapagpatupad.
Hindi lang tungkol sa kagandahang-loob ang ramp — requirement ito bago pa man makapagbukas ang isang gusali. At ang tagapagpatupad ay nasa city hall, hindi sa may-ari.
Ang Batayan
Ang Accessibility Law ay nag-aatas ng mga pasilidad at kagamitan na magpapadali sa paggalaw ng mga PWD sa mga gusali, pampublikong lugar at sasakyan. Isinama ito sa mga panuntunan ng building code, kaya bahagi na ito ng sinusuri bago mag-isyu ng permit. Sinusuportahan naman ito ng Magna Carta for Persons with Disability (RA 7277) na nagtatakda ng karapatan sa pantay na akses.
Ano ang Karaniwang Hinihingi
- Ramp na may tamang bilis ng pag-akyat at may railing;
- Accessible na pintuan at daanan na sapat ang lapad para sa wheelchair;
- Banyong accessible na may grab bar;
- Elevator sa mga gusaling may itinakdang bilang ng palapag;
- Accessible na parking na malapit sa pasukan; at
- Karatula at marka na madaling makita at maintindihan.
Ang Saklaw at ang Limitasyon
Ang tuon ay sa mga gusaling ginagamit ng publiko: gobyerno, paaralan, ospital, mall, bangko, terminal, simbahan, hotel at restaurant. Ang pribadong bahay ay wala rito. Sa mga lumang gusaling itinayo bago pa ang mga panuntunan, may usapin ng pagsasaayos — hinihingi ito kapag may malaking renovation o kapag nag-a-apply ng bagong permit, at may mga LGU na mas mahigpit.
Ang Pribadong Bahay at ang Pinapaupahan
Karaniwang tanong ito ng mga nagpapaupa at ng mga naghahanap ng matitirhan na may kaanak na PWD.
- Ang sariling bahay ay hindi sakop ng requirement — walang obligasyong maglagay ng ramp sa sariling tahanan;
- Ang apartment at boarding house na komersyal ang paggamit ay maaaring pumasok sa saklaw depende sa laki at klasipikasyon;
- Ang condominium at subdivision ay may requirement sa mga common area — lobby, hagdan, daanan at parking; at
- Sa renovation, mas madaling isama ang accessibility sa plano kaysa dagdagan ito pagkatapos.
Praktikal na Payo
- Kung nagtatayo o nagre-renovate ka, isama ang accessibility sa plano — mas mura ito kaysa magretrofit;
- Sa pag-arkila ng espasyo, tingnan kung may occupancy permit at kung sumusunod ito;
- Kung ikaw ay PWD at may gusaling hindi accessible, itala ito at kunan ng litrato; at
- Ang building official ng LGU ang unang lapitan — sila ang may kapangyarihan sa permit.
Frequently Asked Questions
Obligado bang may ramp ang lahat ng gusali? Ang mga gusaling pampubliko at ang mga pribadong gusaling ginagamit ng publiko ay hinihingian ng accessibility facility. Ang pribadong bahay ay wala rito.
Ano ang karaniwang hinihinging pasilidad? Ramp na may railing, accessible na pintuan at daanan, banyong may grab bar, elevator sa ilang uri ng gusali, accessible na parking, at malinaw na karatula.
Paano ang mga lumang gusali? May usapin ng pagsasaayos. Karaniwang hinihingi ito kapag may malaking renovation o kapag nag-a-apply ng bagong permit. May mga LGU na mas mahigpit.
Sino ang nagpapatupad nito? Ang building official ng LGU, dahil bahagi ito ng requirement sa building permit at occupancy permit. Puwede ring magsumite ng reklamo sa PDAO.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nagtatayo kayo ng gusali at gusto ninyong tiyakin ang pagsunod sa accessibility, handa kaming tumulong sa pagsusuri. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com.