Sa ilalim ng Magna Carta for Persons with Disability (RA 7277), bawal ang diskriminasyon laban sa isang PWD sa pagkuha, sa sahod, sa promosyon, at sa pagtanggal sa trabaho kung kaya naman niyang gampanan ang tungkulin. May bahagi rin ng posisyon sa mga ahensya ng gobyerno na inilalaan para sa mga kuwalipikadong PWD. Kung nilabag ito, puwede kang maghain ng reklamo sa DOLE, sa Civil Service Commission kung gobyerno, o sa korte.
Ang pinakamalaking hadlang sa trabaho ng isang PWD ay madalas hindi ang kapansanan kundi ang pag-aakala — na hindi siya kaya, na magiging pabigat, na mas mahal ang gastos. May batas na tumutugon dito, at may kaakibat na remedyo.
Ang Pangunahing Proteksyon
- Bawal ang diskriminasyon sa pagkuha — hindi puwedeng tanggihan ang isang kuwalipikadong aplikante dahil lang sa kapansanan;
- Pantay na sahod — hindi puwedeng bayaran nang mas mababa ang PWD para sa parehong trabaho;
- Pantay na pagkakataon sa promosyon at pagsasanay;
- Bawal ang pagtanggal dahil lang sa kapansanan kung kaya naman niyang gampanan ang tungkulin, may makatuwirang akomodasyon man o wala; at
- Bawal ang pagtatanong na naglalayong ilantad ang kapansanan sa paraang hindi kaugnay ng trabaho.
Makatuwirang Akomodasyon
Ang ibig sabihin nito ay ang mga pagbabagong nagbibigay-daan sa PWD na gampanan ang trabaho — accessible na pasukan, angkop na upuan, nababagong iskedyul, o kagamitang pantulong. Hindi ito nangangahulugang kailangang baguhin ng employer ang buong operasyon. Ang panuntunan ay makatuwiran — ang hindi nagdudulot ng labis na pasanin sa negosyo.
Sa maraming kaso, maliit lang ang kailangan: isang ramp, isang malinaw na tagubilin sa sulat, o pagpayag na magtrabaho sa ibang oras. Ang pagtanggi nang walang matibay na dahilan ay nagiging ebidensya ng diskriminasyon.
Sa Serbisyo ng Gobyerno
May bahagi ng mga posisyon sa mga ahensya ng gobyerno na inilalaan para sa mga kuwalipikadong PWD sa ilalim ng batas at ng mga pagbabago nito. Kung ikaw ay PWD at nag-a-apply sa gobyerno, banggitin ito at itanong ang programa nila — may mga ahensyang aktibong naghahanap ng PWD applicant pero hindi ito napapaabot sa mga kuwalipikado.
Kung Nilabag ang Karapatan Mo
- Itala ang eksaktong nangyari: petsa, pangalan, at ang sinabi;
- Ipunin ang ebidensya — mensahe, email, memo, at mga saksi;
- Maghain ng reklamo sa DOLE kung pribadong sektor, o sa Civil Service Commission kung gobyerno;
- Puwede ring dalhin sa PDAO at sa National Council on Disability Affairs; at
- Kung tinanggal ka nang walang saligan, ang illegal dismissal ang hiwalay na remedyo.
Praktikal na Payo
- Ihiling ang akomodasyon nang nakasulat — nagiging tala ito ng iyong paghiling at ng kanilang sagot;
- Huwag itago ang PWD ID sa employer kung kailangan mo ng akomodasyon — mahirap ipaglaban ang hindi hiniling;
- Panatilihin ang kopya ng lahat ng performance evaluation mo; at
- Kumonsulta agad kapag naramdaman mong pinapaalis ka nang tahimik.
Frequently Asked Questions
Puwede ba akong tanggihan sa trabaho dahil sa kapansanan ko? Hindi kung kaya mo namang gampanan ang tungkulin. Bawal ang diskriminasyon sa pagkuha ng kuwalipikadong aplikante dahil lang sa kapansanan.
Kailangan ko bang sabihin sa employer na PWD ako? Hindi sapilitan, pero kailangan mong sabihin kung humihiling ka ng makatuwirang akomodasyon. Mahirap ipaglaban ang akomodasyong hindi mo hiniling.
Ano ang makatuwirang akomodasyon? Ang mga pagbabagong nagbibigay-daan sa PWD na gampanan ang trabaho nang hindi nagdudulot ng labis na pasanin sa negosyo, gaya ng ramp o nababagong iskedyul.
Saan ako magrereklamo kung nadiskrimina ako sa trabaho? Sa DOLE kung pribadong sektor at sa Civil Service Commission kung gobyerno. Puwede ring ipaabot sa PDAO at sa National Council on Disability Affairs.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nadiskrimina ka sa trabaho dahil sa iyong kapansanan, may laban ka at handa kaming tumulong sa paghahanda ng kaso. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.