Ang public document ay ang notaryadong dokumento, ang opisyal na tala ng gobyerno, at ang mga talaang inilabas ng tanggapang may kapangyarihan. Ang private document ay ang lahat ng iba — kasunduang pirmado lang ninyo, resibo, at sulat. Ang pagkakaiba sa korte: ang public document ay tinatanggap nang walang karagdagang patunay; ang private document ay kailangan mo pang patunayan bago ito tanggapin.
Hawak mo ang isang papel na pirmado ng kabilang panig. Sa iyo, patunay ito. Sa korte, may pangalawang tanong pa: ano ang uri ng dokumentong ito?
Ang Dalawang Uri
- Public document — ang notaryadong dokumento, ang opisyal na tala ng ahensya, ang talaan ng korte, at ang mga sertipikasyong inilabas ng tanggapang may kapangyarihan;
- Private document — ang lahat ng iba pa: kasunduang pirmado lang ninyong dalawa, resibo, sulat, tala, at mensahe.
Ang Pagkakaiba sa Korte
Ito ang buong halaga ng pagkakaiba. Ang public document ay tinatanggap nang halos walang karagdagang patunay: itinuturing nang tunay ang pirma at ang petsa maliban kung may makapagpakita ng malinaw at kapani-paniwalang patunay ng kabaligtaran.
Ang private document naman ay kailangan mo pang patunayan bago ito tanggapin. Ibig sabihin, kailangan mong tawagin ang taong nakakita nang pirmahan ito, o magpakita ng patunay na tunay ang pirma o sulat-kamay ng gumawa. Kapag wala nang maabot ang mga saksi — lumipat, nawala, pumanaw — doon nagiging malaking problema ito.
May ikatlong bagay na madalas hindi nababanggit: ang petsa. Sa public document, ang petsa ay bahagi ng pinatutunayan — may opisyal na tala kung kailan ito ginawa. Sa private document, ang petsa ay isinulat lang ng mga partido, at maaari itong pagtalunan. Sa mga usaping kung sino ang nauna — dalawang benta sa iisang lupa, o kung nauna ba ang pagsanla sa paglipat — ang bahaging ito ang buong laban.
Bakit Ito Mahalaga sa Iyo
Sa araw na pinirmahan ninyo ang kasunduan, walang halata ang pagkakaiba. Lumilitaw ito pagkalipas ng mga taon, kapag may nagtatalo na, at ang taong dapat magpatunay ay wala na. Kaya ang tanong bago pumirma ay hindi “kailangan ba talagang magpa-notaryo?” kundi “kaya ko bang patunayan ito makalipas ang limang taon?”
May pangalawa pang bunga: may mga transaksyong hindi maipapatala kung hindi public document. Sa lupa, sa mga usaping may rehistro, at sa maraming ahensya, hindi tinatanggap ang pribadong dokumento anuman ang laman nito.
Praktikal na Payo
- Ipa-notaryo ang anumang kasunduang may malaking halaga o may pangmatagalang epekto;
- Kung hindi mo ito maipapa-notaryo, magdagdag ng saksi at kunin ang kanilang detalye;
- Itago ang mga mensahe at resibong sumusuporta sa dokumento;
- Kunan ng larawan ang dokumento sa araw ng pagpirma;
- Sa lupa at sasakyan, huwag ipagsapalaran — kailangan talaga ng public document.
Frequently Asked Questions
Walang bisa ba ang private document? May bisa ito sa pagitan ng mga pumirma. Ang pagkakaiba ay nasa bigat bilang ebidensya at sa kakayahang gamitin ito sa mga transaksyong hinihingi ng batas ang pampublikong anyo.
Paano ko mapapatunayan ang private document? Sa pamamagitan ng taong nakakita nang pirmahan ito, o ng patunay na tunay ang pirma o sulat-kamay ng gumawa. Kaya mahalagang itala kung sino ang naroroon nang pirmahan ito.
Nagiging public document ba ang lahat ng notaryado? Ang wastong notaryadong dokumento ay itinuturing na public document. Kung depektibo ang notarization, maaaring bumalik ito sa pagiging pribadong dokumento.
Public document ba ang resibo? Karaniwang hindi. Ang ordinaryong resibo ay pribadong dokumento, pero malaking tulong pa rin ito bilang ebidensya ng bayad at ng pag-iral ng transaksyon.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kasunduan kang mahalaga at hindi ka sigurado kung sapat na ang anyo nito, matutulungan ka naming timbangin ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.