Ang 'or' na account ay puwedeng i-withdraw ng kahit sino sa mga pangalan habang buhay silang lahat; ang 'and' na account ay kailangan ng pirma ng lahat. Pero kapag namatay ang isa, hindi ito nangangahulugang sa buhay na lang lahat ng laman. Ang parte ng namatay ay bahagi pa rin ng kanyang estate at sakop ng estate tax. Puwedeng payagan ng bangko ang withdrawal na may kaltas na 6% final withholding tax, karaniwang sa loob ng isang taon mula sa kamatayan.
Maraming pamilya ang may joint account — mag-asawa, magkapatid, o magulang at anak na iisa ang libro. Kapag namatay ang isa sa kanila, ang unang tanong ay simple: puwede pa bang mag-withdraw ang natitira? Ang sagot ay nakasalalay sa isang maliit na salita sa signature card.
Ang Pagkakaiba ng "And" at "Or"
Ang pagkakaiba ay nasa bilang ng pirmang kailangan sa bawat transaksyon.
- "Or" account — kahit sino sa mga nakapangalan ay puwedeng mag-withdraw nang mag-isa;
- "And" account — kailangan ang pirma ng lahat ng nakapangalan bago makagalaw ng pera; at
- "And/or" account — itinuturing na parang "or" sa pang-araw-araw na transaksyon.
Hindi Awtomatikong Sa Buhay ang Lahat
Kahit "or" pa ang account, hindi ibig sabihin nito na naging pag-aari na ng buhay na ko-depositor ang buong laman. Ang kaayusang "or" ay tungkol sa kapangyarihang mag-withdraw, hindi sa pagmamay-ari. Sa ilalim ng Civil Code, ang mga ko-depositor ay ipinagpapalagay na pantay ang parte maliban kung may patunay na iba. Kaya ang parte ng namatay ay pumapasok sa kanyang estate at hahatiin sa mga tagapagmana. May mga bangkong pumapayag sa survivorship agreement, pero kahit ito ay hindi puwedeng gamitin para lokohin ang mga pinagkakautangan o para putulin ang legitime ng mga anak.
Ano ang Gagawin Kapag Namatay ang Isa
Ipaalam agad sa bangko ang pagkamatay — ang pagtatago nito ay lumilikha ng problema sa BIR mamaya.
- Ihanda ang PSA death certificate at mga valid ID ng mga heirs;
- Itanong sa bangko ang kanilang deceased depositor procedure at ang kailangang sworn declaration;
- Kung magwi-withdraw sa ilalim ng TRAIN Law (RA 10963), aalisin ng bangko ang 6% final withholding tax sa halagang kinuha; at
- Isama pa rin ang parte ng namatay sa estate tax return — hindi kapalit ng estate tax ang 6% na kaltas.
Praktikal na Payo
- Huwag gamitin ang ATM card ng namatay para "mauna" — ito ay lumilikha ng sariling problemang legal;
- Kumuha ng bank certification ng balanse sa mismong petsa ng kamatayan — ito ang gagamitin sa estate tax;
- Kung magkasosyo ang pera sa negosyo, itago ang mga resibo at deposit slip na nagpapakita kung kanino talaga galing ang pondo; at
- Kung magkakaiba ang bersyon ng magkakapatid, huwag munang galawin ang account at magsanggunian.
Frequently Asked Questions
Puwede ba akong mag-withdraw sa or account namin kahit patay na ang kasama ko? Sa papel ay may kapangyarihan kang mag-withdraw, pero kapag alam na ng bangko ang pagkamatay ay karaniwang tinatatakan nito ang account at hinihingi ang mga dokumento ng estate. Mas ligtas dumaan sa tamang proseso kaysa unahan ito.
Kalahati ba agad ang parte ng namatay sa joint account? Iyon ang karaniwang palagay kung dalawa lang kayo at walang ibang patunay. Kung mapapatunayan na iisa lang ang pinanggalingan ng pondo, puwedeng iba ang hatian.
Ano ang survivorship agreement? Ito ay kasunduang nakasaad sa account na mapupunta sa nabubuhay na ko-depositor ang balanse kapag namatay ang isa. Kinikilala ito ng batas pero hindi ito puwedeng gamitin para itago ang ari-arian sa mga heirs o sa mga pinagkakautangan.
Kailangan pa bang isama sa estate tax return ang joint account? Oo, kailangang ideklara ang parte ng namatay. Ang pagtatago nito ay puwedeng magdulot ng multa at interes sa bandang huli.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nalilito kayong magkakapatid sa isang joint account ng namatay na magulang, matutulungan ka naming basahin ang mga dokumento bago pa magkagulo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.