Sa absolute community, halos lahat ng pag-aari ninyong dalawa — kahit ang naipon bago ang kasal — ay nagiging iisang pondo na hahatiin nang pantay. Sa conjugal partnership, nananatiling sarili ng bawat isa ang dala niyang ari-arian; ang hinahati lang ay ang mga nakuha habang kasal sa pamamagitan ng trabaho, negosyo, o pagbili gamit ang pondong conjugal, kasama ang bunga ng eksklusibong ari-arian. Ang absolute community ang default sa mga kasal mula Agosto 3, 1988; ang conjugal partnership ang default sa mga naunang kasal at maaari ring piliin sa prenup.
Marami ang gumagamit ng salitang 'conjugal' para sa lahat ng ari-arian ng mag-asawa. Sa batas, dalawa itong magkaibang sistema, at malaking pagkakaiba ang naidudulot sa oras ng paghahati.
Alin ang Saklaw Ninyo
- May prenup — sundin ang napagkasunduan sa marriage settlement, basta hindi ito labag sa batas;
- Walang prenup at ikinasal mula Agosto 3, 1988 — absolute community of property;
- Walang prenup at ikinasal bago iyon — conjugal partnership of gains sa ilalim ng lumang Civil Code; at
- Walang balidong kasal — hindi alinman sa dalawa; ang tuntunin sa pagsasama nang walang kasal ang naaaplay.
Ang Malaking Pagkakaiba
Answer-first: ang tanong ay kung ano ang pumapasok sa pondong hahatiin.
- Sa absolute community, pumapasok ang lahat ng dala ninyo bago ang kasal at ang lahat ng nakuha habang kasal, maliban sa iilang exception gaya ng minana at ng personal na gamit;
- Sa conjugal partnership, hindi pumapasok ang dala ninyo bago ang kasal — nananatili itong eksklusibo. Ang pumapasok ay ang kita ng trabaho at negosyo habang kasal, ang biniling gamit ang pondong conjugal, at ang bunga at kita ng eksklusibong ari-arian ng bawat isa; at
- Sa dalawa, may presumption na ang ari-ariang nakuha habang kasal ay bahagi ng pondo maliban kung mapatunayang eksklusibo — ang bumabanggit ng pagiging eksklusibo ang may pasanin ng patunay.
Isang halimbawang nagpapalinaw. Sabihin nating may lupa kang binili noong dalaga ka pa, at ito ay pinauupahan.
- Sa absolute community: ang lupa mismo ay bahagi na ng komunidad, gayundin ang upa;
- Sa conjugal partnership: ang lupa ay nananatiling iyo lang, pero ang upa ay pumapasok sa conjugal na pondo; at
- Sa dalawang sistema, kailangan pa rin ng pahintulot ng asawa mo kapag ibebenta o isasangla ang ari-ariang bahagi ng pondo.
Ano ang Mangyayari Sa Paghahati
Kapag natapos ang regime — sa kamatayan, sa nullity o annulment, sa legal separation, o sa hiwalay na pag-aari na iniutos ng korte — may sinusunod na pagkakasunod-sunod: babayaran muna ang mga utang at obligasyon ng pondo, ibabalik ang eksklusibong ari-arian ng bawat isa, at saka hahatiin nang pantay ang natitira, maliban kung may ibang napagkasunduan sa prenup o kung may forfeiture na iniutos ang korte sa asawang nagkasala.
Ang Presumption at Kung Sino ang May Pasanin
Sa dalawang sistema, may parehong panuntunang nagpapasya sa karamihan ng away: ang ari-ariang nakuha habang kasal ay ipinapalagay na bahagi ng pondo.
- Ang taong nagsasabing eksklusibo ang isang ari-arian ang may pasanin ng patunay;
- Hindi sapat na sabihing siya ang kumita para dito — ang kita habang kasal ay bahagi ng pondo;
- Hindi sapat na isang pangalan lang ang nasa titulo;
- Ang tinatanggap na patunay ay ang pinagmulan: extrajudicial settlement kung minana, deed of donation kung donasyon, o dokumentong nagpapakita ng pagbili bago ang kasal sa ilalim ng conjugal partnership; at
- Kapag nahalo ang eksklusibong pondo sa pondo ng mag-asawa, halos imposible nang ihiwalay ito.
Praktikal na Payo
- Tingnan ang petsa ng inyong kasal — ito ang unang nagtatakda kung aling sistema ang saklaw ninyo;
- Kung may dala kang malaking ari-arian at bago pa lang ang kasal, pag-usapan ang prenup habang maaga — hindi na ito puwedeng gawin pagkatapos ng kasal;
- Itago ang katibayan ng pinagmulan ng pondo sa bawat malaking pagbili;
- Sa CPG, hiwalay na ilista ang eksklusibong ari-arian at ang kita nito — magkaiba ang treatment ng dalawa.
Frequently Asked Questions
Paano ko malalaman kung alin ang saklaw namin? Tingnan muna kung may prenup kayo. Kung wala, tingnan ang petsa ng kasal: absolute community kung mula Agosto 3, 1988; conjugal partnership kung bago pa iyon.
Sa conjugal partnership, kanino ang lupang dala ko bago ang kasal? Sa iyo pa rin. Nananatili itong eksklusibo mong ari-arian. Ang bunga o kita nito, gaya ng upa, ay pumapasok sa conjugal na pondo.
Pantay ba talaga ang hatian? Sa pangkalahatan, oo, pantay ang hatian ng natitira pagkatapos bayaran ang mga utang at maibalik ang eksklusibong ari-arian. Maaaring magbago ito kung may prenup o kung may forfeiture na iniutos ang korte.
Puwede bang piliin ang complete separation of property? Oo, sa pamamagitan ng prenup na ginawa bago ang kasal. May mga sitwasyon din na maaaring iutos ng korte ang hiwalay na pag-aari habang kasal, sa mga tiyak na batayan lang.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi ninyo tiyak kung aling sistema ang saklaw ninyo at ano ang epekto nito sa isang planong benta o hatian, matutulungan ka naming linawin ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.