Depende sa sistema ninyo. Sa absolute community, na siyang default sa mga kasal mula Agosto 3, 1988, ang mga ari-ariang dala ninyo bago ang kasal ay pumapasok sa komunidad at hahatiin balang araw. Sa conjugal partnership, nananatili itong eksklusibo sa may-ari, at ang bunga o kita lang nito ang pumapasok sa pondo. Ang pinakamahalagang exception: kung may legitimate kang anak sa naunang kasal, ang dala mong ari-arian at ang kita nito ay hindi pumapasok sa komunidad — proteksiyon ito sa naunang pamilya.
Ito ang pinakamadalas na nakakagulat sa mga bagong kasal. Ang akala ng marami, 'akin pa rin ang binili ko noong single ako.' Hindi laging totoo.
Sa Absolute Community
Ang absolute community ay binubuo ng lahat ng ari-ariang pag-aari ng bawat isa sa panahon ng pagdiriwang ng kasal at ng lahat ng nakuha pagkatapos. Ibig sabihin, ang kondong binili mo noong dalaga ka pa, ang sasakyang bayad na bago pa kayo magkakilala, at ang naipon mong pera ay nagiging bahagi ng iisang pondo sa sandaling ikasal kayo.
Hindi ito nagbabago dahil lang nasa pangalan mo ang titulo. Ang pangalan sa dokumento ay hindi ang nagpapasiya kundi ang batas na naaaplay sa inyo.
Ang Mahalagang Exception
Answer-first: kapag may legitimate kang anak sa naunang kasal.
Hindi pumapasok sa komunidad ang ari-ariang nakuha bago ang kasal ng asawang may legitimate na anak sa naunang kasal, kasama ang bunga at kita nito. Layunin nito na hindi maapektuhan ang mamanahin ng mga anak sa unang pamilya kapag nagpakasal muli ang kanilang magulang.
Kaugnay nito, may hinihinging hakbang ang batas bago magpakasal muli ang naulila o nakahiwalay na asawang may mga anak: kailangang maisagawa ang paglilista at paghahati ng ari-arian ng naunang pagsasama at ang paglalaan ng bahagi ng mga anak. Kapag hindi ito ginawa, may kaakibat itong kahihinatnan sa sistema ng pag-aari ng bagong kasal.
Sa Conjugal Partnership
- Ang dala mo bago ang kasal ay nananatiling eksklusibo sa iyo;
- Ang bunga at kita nito — upa, dibidendo, ani — ay pumapasok sa conjugal na pondo;
- Ang ari-ariang biniling gamit ang pondo habang kasal ay conjugal, kahit isang pangalan lang ang nasa dokumento; at
- Ang ari-ariang binili habang kasal ay ipinapalagay na conjugal maliban kung mapatunayang eksklusibo.
Ang Inventory na Dapat Gawin Bago Ikasal
Ilang oras lang ito, at ito ang pinakamurang proteksiyon na maibibigay mo sa sarili mo at sa mga anak mo.
- Ilista ang bawat ari-arian na dala mo: lupa, bahay, sasakyan, ipon, investment, at negosyo;
- Isama ang petsa ng pagkuha at ang dokumentong nagpapatunay nito — deed of sale, titulo, o bank record;
- Ilista rin ang utang na dala mo, dahil may kaakibat itong tuntunin sa pananagutan;
- Ipanotaryo ang listahan at bigyan ng kopya ang isa't isa — hindi ito prenup, pero malakas itong ebidensiya; at
- Kung malaki ang halaga o may anak ka sa naunang kasal, gawing prenup ito bago ang kasal, dahil pagkatapos ay huli na.
Praktikal na Payo
- Bago ang kasal, gumawa ng inventory ng dala mong ari-arian at utang, may petsa at dokumento;
- Kung mahalaga sa iyong manatiling hiwalay ang dala mo, ang tanging maaasahang paraan ay ang prenup bago ang kasal;
- Kung may anak ka sa naunang kasal, magpakonsulta bago magpakasal muli — may hakbang na hinihingi ang batas na madalas nalalaktawan;
- Itago ang katibayan ng petsa ng pagbili — deed of sale, official receipt, at ang petsa ng rehistro sa titulo.
Frequently Asked Questions
Akin pa rin ba ang kondong binili ko noong single ako? Sa absolute community, sa pangkalahatan ay pumapasok ito sa komunidad. Sa conjugal partnership, nananatili itong eksklusibo sa iyo. Tingnan ang petsa ng kasal at kung may prenup kayo.
Paano kung hulugan pa ang bahay na sinimulan ko bago ang kasal? Magkakaroon ng pagtutuos batay sa kung magkano ang naibayad bago at pagkatapos ng kasal at kung anong pondo ang ginamit. Itago ang lahat ng resibo at ang schedule ng amortization.
Protektado ba ang anak ko sa naunang kasal? Oo, ito ang layunin ng exception: ang dala mong ari-arian at ang kita nito ay hindi pumapasok sa komunidad kung may legitimate kang anak sa naunang kasal.
Puwede bang gumawa ng kasunduan na hindi papasok sa komunidad ang dala ko? Puwede, pero sa prenup lang na ginawa bago ang kasal. Ang kasunduang ginawa pagkatapos ng kasal ay walang bisa para dito.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may malaking ari-arian kang dala sa kasal at gusto mong malaman ang tunay na katayuan nito, matutulungan ka naming suriin ang dokumento at ang mga opsiyon. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.