Karaniwang tatlo ang bunga: multa, utos na ihinto ang trabaho, at sa mga malubhang kaso, utos na ipagiba ang istruktura. Bukod pa riyan, mahihirapan kang makakuha ng occupancy permit, mailipat sa tax declaration ang bahay, o maisangla ito sa bangko. Sa maraming kaso, maaari itong maisaayos sa pamamagitan ng aplikasyon at ng pagbayad ng multa — mas maaga, mas mura.
Karaniwan ang eksena: nagsimula ang trabaho, may dumating na inspektor ng LGU, at may nakapaskil na nang notisya. Hindi ito dulo ng mundo, pero mas mahal ito kaysa sa kung nag-permit ka mula sa simula.
Ang Tatlong Karaniwang Bunga
- Multa — itinatakda ng ordinansa ng LGU at karaniwang nadaragdagan habang tumatagal;
- Stoppage order — utos na ihinto ang konstruksyon hanggang makakuha ng permit; at
- Demolisyon — sa mga malubhang kaso, lalo kung delikado o labag sa setback at zoning.
Ang Mas Mabigat na Bunga
Hindi lang multa ang problema. Ang kawalan ng permit ay may kasunod na epekto sa mga taon.
- Hindi ka makakakuha ng occupancy permit;
- Mahihirapan sa koneksyon ng kuryente at tubig sa ilang lugar;
- Mahirap ideklara ang bahay sa Assessor at makakuha ng tamang tax declaration; at
- Hindi tinatanggap ng bangko bilang kolateral ang gusaling walang permit.
Paano Ito Maisasaayos
Sa maraming LGU, may proseso para sa istrukturang naitayo na. Karaniwang kailangan ang as-built plan na pinirmahan ng lisensyadong inhinyero o arkitekto, ang lot plan, ang titulo o tax declaration, at ang pagbayad ng multa. Susundan ito ng inspeksyon bago ang paglabas ng permit.
Praktikal na Payo
- Huwag ipagwalang-bahala ang notice of violation — may panahon ng pagsagot;
- Kumuha agad ng lisensyadong propesyonal para sa as-built plan;
- Kung may paglabag sa setback, alamin agad kung anong bahagi ang kailangang baguhin; at
- Itago ang lahat ng resibo ng multa at ng bayarin.
Kung Ikaw ay Bibili ng Bahay na Walang Permit
Ang problemang ito ay hindi lang sa nagpatayo — napupunta rin ito sa susunod na bumili. Kaya bahagi ito ng dapat mong suriin bago ka magbayad.
- Hingin ang building permit at occupancy permit kasama ng titulo;
- Ihambing ang aktuwal na bahay sa aprubadong plano — may mga extension na hindi kasama;
- Tanungin sa Office of the Building Official kung may nakatalang violation;
- Tingnan ang tax declaration kung nakadeklara ang buong bahay; at
- Ibawas sa presyo ang tinatayang gastos ng pagsasaayos.
Ang pangalawa ang pinakakaraniwan: may permit ang orihinal na bahay pero ang ikalawang palapag o ang extension sa likod ay walang permit. Sa ganitong kaso, ikaw bilang bagong may-ari ang magpapasan ng multa at ng pagsasaayos. Ilagay ito sa usapan bago pumirma — lehitimong batayan ito ng mas mababang presyo o ng kondisyon na ayusin ito ng nagbebenta.
Frequently Asked Questions
Puwede pa bang makakuha ng permit kung tapos na ang bahay? Sa maraming LGU, oo, sa pamamagitan ng as-built plan at ng pagbayad ng multa. Ang hadlang ay kung may paglabag sa setback, zoning, o kaligtasan.
Magkano ang multa sa pagtatayo nang walang permit? Itinatakda ito ng ordinansa ng bawat LGU at nag-iiba-iba, kaya magtanong sa Office of the Building Official ng inyong lugar.
Puwede bang ipagiba agad ang bahay ko? Hindi karaniwang agad. May proseso ng abiso at pagdinig, maliban kung may agarang panganib sa buhay at ari-arian.
Kailangan ba ng permit sa maliit na extension lang? Karaniwang oo para sa anumang pagbabago sa istruktura. Magtanong sa Office of the Building Official bago magsimula para makasiguro.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may notisya kayong natanggap tungkol sa pagtatayong walang permit, nandito ang aming firm para tulungan kayong isaayos ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.