Umiipon ang buwanang interes sa hindi bayad na amilyar hanggang sa itinatakdang hangganan, at ang buwis ay nagiging lien sa mismong ari-arian — mas mataas pa sa halos lahat ng ibang angkin. Kung tuluyang hindi nabayaran, maaaring ipa-auction ng lokal na pamahalaan ang ari-arian. Wala nang amnestiya: natapos na noong Hulyo 2026 ang programa sa ilalim ng RA 12001.
Namatay ang lolo, walang nag-ayos, at ngayon may sulat mula sa munisipyo. Ang delingkwensiya sa amilyar ay hindi nawawala sa paglipas ng panahon — lumalaki ito at may kaakibat na tunay na panganib sa ari-arian.
Ang Naiipon
- Interes — may buwanang interes sa hindi bayad na halaga hanggang sa itinatakdang hangganan sa Local Government Code, RA 7160;
- Lien — ang buwis ay nakakabit sa mismong ari-arian at nauuna sa halos lahat ng ibang angkin;
- Harang sa transaksyon — hindi ka makakakuha ng tax clearance kaya hindi ka makakapaglipat o makakabenta; at
- Panganib ng auction — ang pinakamalubha.
Ang Proseso ng Tax Delinquency Sale
Hindi ito basta ginagawa. May proseso ang batas:
- Paglalabas ng abiso ng delingkwensiya at pagpapaskil sa mga pampublikong lugar;
- Paglalathala sa pahayagan;
- Abiso sa nakarehistrong may-ari sa kanyang huling kilalang address;
- Pagsasagawa ng pampublikong auction; at
- Paglalabas ng certificate of sale sa nanalo, na irerehistro.
Ang depekto sa mga hakbang na ito — lalo na sa abiso — ang karaniwang basehan ng pagkuwestiyon sa benta.
Ano ang Puwede Mong Gawin Ngayon
- Kumuha ng statement of account sa Treasurer’s Office at alamin ang eksaktong halaga;
- Itanong kung may programa ng hulugan ang inyong LGU para sa delingkwensiya;
- Alamin kung nakalista na ba ang ari-arian sa paparating na auction;
- Kung minana ang lupa, ayusin ang settlement kasabay nito; at
- Huwag umasa sa amnestiya — tapos na ang programa sa ilalim ng RA 12001 noong Hulyo 2026.
Praktikal na Payo
- Kumilos bago mailista sa auction — mas mura at mas madali ang lahat sa yugtong ito;
- Siguraduhing tama ang address na nakatala sa Assessor’s Office para makarating ang abiso sa iyo;
- Kung magkakapatid kayo, mag-ambagan — mas mura ito kaysa mawala ang lupa; at
- Itago ang lahat ng resibo pagkatapos mag-ayos.
Frequently Asked Questions
May amnestiya pa ba sa hindi bayad na amilyar? Wala na. Ang amnestiya sa real property tax sa ilalim ng RA 12001 ay natapos noong Hulyo 2026, kaya ang interes at parusa ay sinusunod na ayon sa Local Government Code.
Puwede bang hulugan ang naipong amilyar? May mga LGU na nagbibigay ng programa ng hulugan para sa delingkwensiya. Magtanong sa Treasurer's Office kung mayroon nito at kung ano ang mga kondisyon.
Talaga bang maibebenta ang lupa dahil sa amilyar? Oo. May kapangyarihan ang lokal na pamahalaan na ipa-auction ang ari-ariang delingkwente pagkatapos sundin ang proseso ng abiso, pagpapaskil, at paglalathala.
Ano ang gagawin kung namatay na ang nakapangalan sa tax declaration? Ayusin ang settlement ng mana kasabay ng pagbabayad ng delingkwensiya. Kailangan ang tax clearance para maisagawa ang paglilipat ng titulo sa mga tagapagmana.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may lupa kayong matagal nang hindi bayad ang amilyar, mas maliit ang pinsala kapag maagang kumilos. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.