Kung kasal kayo at walang prenuptial agreement, ang kita mo bilang OFW at ang mga ari-ariang nabili nito ay karaniwang parehong pag-aari ninyong dalawa — kahit isang pangalan lang ang nasa titulo. Sa mga kasal mula nang magkabisa ang Family Code, ang default na sistema ay absolute community of property. Ibig sabihin, hindi maaaring ipagbili o isanla ang ari-arian nang walang pahintulot ng magkabilang panig, at ang pangalan sa titulo ay hindi ang huling salita.
Isang karaniwang tanong ng OFW: "Ako ang kumita, ako ang nagbayad, pero pangalan ng asawa ko ang nasa titulo. Sino ang may-ari?" Ang sagot ay madalas na nakakagulat sa dalawang panig.
Ang Sistema ng Ari-arian sa Kasal
- Absolute community of property — ang default sa mga kasal mula nang magkabisa ang Family Code kung walang prenuptial agreement. Halos lahat ng ari-arian bago at habang kasal ay pag-aari ninyong dalawa;
- Conjugal partnership of gains — ang dating default sa mga naunang kasal; ang dala ninyong ari-arian ay sarili, pero ang kinita habang kasal ay hati;
- Separation of property — kung ito ang napagkasunduan sa prenuptial agreement;
- Ang kita mo sa abroad ay karaniwang bahagi ng pinagsamahan, at ganoon din ang ari-ariang binili nito.
Ang Pangalan sa Titulo
Ang titulong nakapangalan sa isa lang ay hindi awtomatikong nangangahulugan na siya lang ang may-ari. Kapag ang ari-arian ay nabili habang kasal at gamit ang pinagsamahang pondo, ito ay bahagi ng community o conjugal property kahit isang pangalan lang ang nakalagay. Kaya nga ang Registry of Deeds ay karaniwang humihingi ng pahintulot ng asawa sa mga transaksiyon.
Ano ang Hindi Maaaring Gawin nang Mag-isa
- Ipagbili ang ari-ariang bahagi ng pinagsamahan;
- Isanla ito o gawing kolateral sa utang;
- Ipamigay o idonate ito;
- Paupahan nang matagalan sa ilang sitwasyon.
Ang transaksiyong ginawa nang walang pahintulot ay may seryosong problema sa bisa — kaya mahalagang alam ito ng OFW na nasa malayo.
Kung Nabili Bago Kayo Ikasal o Minana
May mga ari-ariang sarili pa rin: ang minana o natanggap na donasyon ng isa sa inyo, at ang mga bagay na para lang sa personal na gamit. Sa conjugal partnership, ang dala mong ari-arian bago ang kasal ay nananatiling sarili mo. Kaya mahalaga ang dokumentasyon: kailan nabili, saan galing ang pera, at ano ang nakasulat sa kasulatan.
Ano ang Nangyayari Kapag Naghiwalay o Namatay
Dito nagiging konkreto ang lahat ng teorya tungkol sa sistema ng ari-arian.
- Kapag namatay ang isa — hinahati muna ang pinagsamahang ari-arian; ang kalahati ay sa nabubuhay na asawa, at ang natitira ay siyang minamana ng mga tagapagmana kabilang ang asawa;
- Kapag napawalang-bisa ang kasal — may proseso ng liquidation ng ari-arian bago ito hatiin ayon sa batas;
- Kapag de facto lang ang paghihiwalay — nananatili ang sistema; hindi ito naghahati ng ari-arian;
- Ang sariling ari-arian gaya ng minana ay hindi kasama sa hatian, basta napatunayan.
Ito ang dahilan kung bakit mahalaga ang dokumentasyon ng pinagmulan ng pondo. Ang OFW na may buong rekord ng remittance at ng petsa ng pagbili ay may malinaw na batayan sa anumang usapin ng paghahati — ang walang rekord ay nakasalalay sa alaala at sa salita ng iba.
Praktikal na Payo
- Itago ang patunay ng pinagmulan ng pondo — remittance receipt at bank record;
- Kung bibili habang nasa abroad, isaayos nang tama ang SPA at ang pahintulot;
- Ilagay ang parehong pangalan sa titulo kung ito ang tunay na kalagayan;
- Kung may minana kang ari-arian, itago ang mga dokumentong nagpapakita nito.
Frequently Asked Questions
Ako ang kumita pero pangalan ng asawa ko ang nasa titulo. Sino ang may-ari? Kung nabili ito habang kasal gamit ang pinagsamahang pondo, karaniwang pag-aari ninyong dalawa ito kahit isang pangalan lang ang nakalagay.
Puwede bang ipagbili ng asawa ko ang lupa habang wala ako? Hindi nang walang pahintulot mo kung ito ay bahagi ng pinagsamahang ari-arian. Ang bentang kulang ang pahintulot ay may seryosong problema sa bisa.
Paano kung minana ko ang lupa? Ang minanang ari-arian ay karaniwang nananatiling sarili mo. Mahalagang itago ang mga dokumentong nagpapakita kung paano ito napunta sa iyo.
Hiwalay na kami pero hindi pa annulled. Hati pa rin ba? Hangga't hindi natatapos ang kasal ayon sa batas, nananatili ang sistema ng ari-arian. Ang de facto na paghihiwalay ay hindi awtomatikong naghahati ng ari-arian.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may ari-arian kayong binili habang nasa abroad at hindi malinaw ang pagmamay-ari o ang pahintulot, mas mabuting masuri ito nang maaga. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.