May dalawang magkaibang daan. Kung tutol ka sa assessment mismo — ang halaga o ang klasipikasyon — maghain ng apela sa Local Board of Assessment Appeals sa loob ng animnapung araw mula sa pagtanggap ng abiso ng assessment. Kung tutol ka naman sa singil, magbayad muna nang may pormal na protesta at ihain ang nakasulat na protesta sa Treasurer sa loob ng takdang panahon. Ang pagpapabaya sa palugit ang pinakamadalas na dahilan ng pagkatalo.
Bigla na lang tumriple ang amilyar mo, o bigla nang commercial ang klasipikasyon ng bahay ninyo. Hindi ito bagay na dapat lang tanggapin — may sistema ng apela ang batas, pero mahigpit ang panahon.
Alamin Muna Kung Ano ang Kinukuwestiyon Mo
- Assessment — ang halaga ng ari-arian, ang klasipikasyon, o ang assessment level;
- Koleksyon — ang aktwal na singil, ang interes, o ang panahong sinisingil; at
- Tala — simpleng mali sa pangalan, sukat, o lokasyon, na madalas naaayos sa Assessor’s Office nang walang apela.
Ang Apela sa Assessment
Kung tutol ka sa bagong assessment, maaari kang maghain ng nakasulat na apela sa Local Board of Assessment Appeals ng inyong lalawigan o lungsod, sa loob ng animnapung araw mula sa pagtanggap mo ng abiso ng assessment. Ilakip ang mga ebidensya:
- Kopya ng abiso ng assessment at ng tax declaration;
- Larawan ng aktwal na kondisyon at gamit ng ari-arian;
- Paghahambing sa mga katabing ari-ariang katulad; at
- Tasa ng lisensyadong appraiser kung malaki ang halaga.
Kung tutol ka pa rin sa pasya nito, maaaring iakyat sa Central Board of Assessment Appeals sa loob ng takdang panahon.
Ang Protesta sa Singil
Kung ang tutol mo ay sa mismong singil, ang pangkalahatang tuntunin ay magbayad muna nang may protesta — malinaw na nakasulat sa resibo na “paid under protest” — at maghain ng nakasulat na protesta sa Treasurer sa loob ng takdang panahon. Kung ito ay hindi papaboran, may susunod pang antas ng apela.
Praktikal na Payo
- Itala ang eksaktong petsa ng pagtanggap mo ng abiso — doon nagsisimula ang orasan;
- Huwag basta huminto sa pagbabayad habang nagpoprotesta — naiipon ang interes;
- Kunin ang kopya ng ordinansa at ng iskedyul ng halaga ng inyong lungsod; at
- Kung malaki ang halagang nakataya, kumonsulta agad habang bukas pa ang palugit.
Frequently Asked Questions
Gaano katagal ang panahon para umapela sa assessment? Karaniwang animnapung araw mula sa pagtanggap ng nakasulat na abiso ng assessment, para maghain sa Local Board of Assessment Appeals. Mahigpit ang palugit na ito.
Kailangan bang magbayad muna bago magprotesta? Sa protesta laban sa singil, ang pangkalahatang tuntunin ay magbayad muna nang may malinaw na nakasulat na protesta. Sa apela laban sa assessment mismo, iba ang proseso at daan.
Ano ang gagawin kung mali lang ang sukat o pangalan? Karaniwang naaayos ito sa Assessor's Office sa pamamagitan ng pagsusumite ng certified true copy ng titulo at ng sarbey, nang hindi na kailangan ng pormal na apela.
Puwede bang bumaba ang amilyar ko? Puwede, kung mapapatunayan mong mas mababa ang tamang halaga o mali ang klasipikasyon. Kaya mahalaga ang ebidensya tulad ng larawan, tasa, at paghahambing sa katabing ari-arian.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung tila mali o sobra ang assessment ng amilyar ninyo, matutulungan ka naming ihanda ang apela habang may panahon pa. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.