Hindi puwedeng pigilan ng ospital ang labi o ang pasyente dahil sa hindi nabayarang bill — ipinagbabawal ito ng batas laban sa paghingi ng deposito bago mag-alaga (RA 10932). Sa punerarya naman, kontraktwal ang usapin, kaya makipag-ayos kaagad at humingi ng nakasulat na breakdown. May tulong sa libing mula sa lokal na pamahalaan at sa DSWD, at may funeral benefit ang SSS at GSIS. Ang labing tuluyang hindi na-claim ay maaaring ilibing ng lungsod ayon sa kanilang patakaran.
Nakakahiya itong pag-usapan, pero totoo at karaniwan: nasa punerarya ang labi at wala nang pambayad ang pamilya. May mga daan.
Ang Ospital ay Hindi Puwedeng Manghawak
Sa ilalim ng batas laban sa paghingi ng deposito bago mag-alaga (RA 10932), ipinagbabawal ang pagpigil sa pasyente at sa labi dahil sa hindi nabayarang bill. Ang tamang gawin ng ospital ay maningil sa ibang paraan, hindi ang manghawak. Kung nangyayari ito sa inyo, humingi ng nakasulat na paliwanag at ireklamo ito sa Department of Health at sa PhilHealth.
Sa Punerarya, Kontrata ang Usapin
Iba ang punerarya — may serbisyo silang ibinigay at may kasunduang pinirmahan. Ang mga praktikal na hakbang:
- Humingi ng itemized breakdown at alisin ang mga serbisyong hindi ninyo hiniling;
- Mag-alok ng hulugan na may nakasulat na kasunduan;
- Isaalang-alang ang mas simpleng pakete o ang cremation kung papayag ang pamilya; at
- Kumuha ng tulong bago pa lumaki ang singil.
Saan Puwedeng Humingi ng Tulong
- City o municipal social welfare office — may burial assistance ang karamihan sa mga LGU;
- DSWD — may tulong para sa mga nasa krisis na sitwasyon;
- SSS o GSIS funeral benefit, kung miyembro ang namatay; at
- Ang barangay at ang tanggapan ng kongresista o mayor, na madalas may sariling programa.
Kung Tuluyang Hindi Na-claim
May patakaran ang bawat lungsod tungkol sa mga labing hindi na-claim, at karaniwang inililibing ito sa pampublikong sementeryo pagkalipas ng itinakdang panahon. Kung nangyari ito at nais ninyong hanapin ang puntod, magtanong sa health office at sa sementeryo — may talaan sila nito.
Frequently Asked Questions
Puwede bang hindi ibigay ng ospital ang labi dahil may bill? Hindi. Ipinagbabawal ito ng batas laban sa paghingi ng deposito bago mag-alaga. Maaari kayong magreklamo kung nangyari ito.
May tulong ba ang gobyerno sa libing? Oo. Karamihan sa mga lungsod at munisipyo ay may burial assistance, at may tulong din ang DSWD. Magdala ng death certificate at valid ID.
Puwede bang hulugan ang bayad sa punerarya? Puwedeng pag-usapan, at karaniwang pumapayag sila sa nakasulat na kasunduan. Huwag pumirma ng blangkong papel.
Ano ang mangyayari kung talagang walang kukuha sa labi? May patakaran ang lungsod at karaniwang inililibing ito sa pampublikong sementeryo pagkalipas ng itinakdang panahon, na may talaan.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi ninyo kayang kunin ang labi ng inyong kaanak dahil sa singil, matutulungan ka naming hanapin ang tamang tulong at makipag-ayos. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.