Simulan sa barangay nang nakasulat — sila ang may tungkulin sa biodegradable at recyclable sa ilalim ng RA 9003. Kung walang aksyon, iakyat sa city o municipal environment office at sa opisina ng mayor. Kung wala pa rin, sa DILG at sa Environmental Management Bureau ng DENR. Ang mabisang reklamo ay may petsa, larawan, at maraming lagda. Sa malubha at paulit-ulit na kapabayaan, may reklamo rin sa Ombudsman laban sa mga opisyal.
Isang linggo, dalawang linggo, at napuno na ang kanto. Bukod sa amoy, ito ay panganib sa kalusugan — lumalabas ang daga, langaw, at lamok.
Bakit Mahalaga ang Papel
Ang pasalitang reklamo ay nawawala. Ang nakasulat na kahilingan na may resibo ng pagsumite ay nananatili, at ito ang nagiging batayan kung aakyat na ang usapin. Isulat ang: kailan huling nakolekta, gaano kadalas dapat, ilang bahay ang apektado, at ano ang partikular na hinihiling ninyo.
Ang Hagdan ng Reklamo
- Barangay — may tungkulin sa biodegradable at recyclable;
- City o municipal environment office — sa residual at sa buong sistema;
- Opisina ng mayor — may kapangyarihan sa pagpapatupad;
- DILG — sa pagganap ng LGU; at
- Environmental Management Bureau — sa aspetong pangkapaligiran.
Kung Kalusugan Na ang Isyu
Answer-first: dagdagan ng health angle ang reklamo. Kung may kumpol ng dengue, pagtatae, o iba pang sakit sa inyong lugar, ipaalam din ito sa city o municipal health office. Ang pagsasama ng usaping kalusugan sa reklamo ay karaniwang nagpapabilis ng tugon.
Ang Panandaliang Hakbang
- Ibukod ang basura ninyo — may mga koleksyong tumatanggi sa hindi nakabukod;
- Takpan ang lalagyan para hindi mangitlog ang lamok;
- Huwag sunugin — ipinagbabawal ito at may sariling parusa; at
- Huwag magtapon sa kanal — ito ang magiging baha ninyo mamaya.
Kung Pribadong Kontratista ang Kumokolekta
Sa maraming lungsod, may kontratistang kinuha ang LGU para sa koleksyon. Hindi ito nag-aalis ng pananagutan ng LGU — sila pa rin ang may tungkulin sa serbisyo at sila ang may kapangyarihan sa kontrata. Kaya ang reklamo ninyo ay sa LGU, hindi lang sa trak na hindi dumaan. Sa nakasulat na reklamo, ilagay kung ilang araw nang walang koleksyon at kung ilang kabahayan ang apektado — ang mga numerong ito ang nagpapakilos sa isang tanggapan.
Frequently Asked Questions
Kanino ako unang magsusumbong? Sa barangay, nang nakasulat, dahil sila ang may tungkulin sa koleksyon ng biodegradable at recyclable sa ilalim ng RA 9003.
Ano ang gagawin kung binabalewala ako ng barangay? Iakyat ito sa city o municipal environment office at sa opisina ng mayor, at pagkatapos ay sa DILG at sa Environmental Management Bureau ng DENR.
Puwede bang sunugin na lang ang basura? Hindi. Ang open burning ay ipinagbabawal ng RA 9003 at may sariling parusa, bukod pa sa problema sa ilalim ng Clean Air Act.
Mas mabisa ba ang grupong reklamo? Oo. Ang iisang reklamong may maraming lagda ng residente ay mas mahirap balewalain at karaniwang mas mabilis ang tugon.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung matagal nang hindi kumikilos ang inyong barangay sa problema ng basura, matutulungan ka naming ihanda ang pormal na reklamo sa mas mataas na tanggapan. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.