Obligado ang employer na maglabas ng certificate ng kinaltas na buwis para sa bawat empleyado sa simula ng susunod na taon, at para sa empleyadong umalis, sa panahon ng huling bayad. Kapag hindi ka binigyan, humingi muna sa pamamagitan ng sulat o email para may bakas. Kapag hindi pa rin ibinigay, maaari kang magsumbong sa BIR, dahil paglabag ito sa obligasyon ng employer bilang withholding agent.
Kailangan mo ito para sa bagong trabaho, para sa loan, o para sa visa. At madalas, saka pa ito hindi maibigay ng dating employer.
Ano ang Obligasyon ng Employer
Ang certificate ay hindi pabor — obligasyon ito. Ito ang patunay ng kinaltas na buwis sa sahod mo at ng iniulat ng employer sa BIR. Para sa empleyadong nagpapatuloy, ito ay ibinibigay sa simula ng susunod na taon. Para sa umalis, ibinibigay ito kaugnay ng huling bayad sa kanya.
Kapag saklaw ka ng substituted filing, ang certificate na ito mismo ang tumatayong ITR mo. Kaya ang pagkakait nito ay hindi maliit na abala — nawawalan ka ng opisyal na patunay ng kita.
Ang Unang Hakbang
- Humingi nang nakasulat — email o liham, may petsa, at itago ang kopya;
- Magbigay ng makatuwirang panahon — ilang araw hanggang isang linggo;
- Sabihin kung para saan — madalas mas mabilis kapag alam nilang may deadline ka; at
- Itala ang bawat tugon — ito ang magiging ebidensya mo kung aabot sa reklamo.
Kapag Hindi Pa Rin Ibinigay
Maaari kang magsumbong sa BIR. Ang employer ay withholding agent, at may pananagutan siya sa hindi pagsunod sa obligasyong maglabas ng certificate at mag-ulat ng kinaltas. Kasama sa sumbong ang pangalan at address ng kompanya, ang panahon ng iyong pagtatrabaho, ang kopya ng payslip, at ang patunay ng iyong paghingi.
Kung ang tunay na problema ay hindi naman pala kinakaltasan o hindi inuulat ang sahod mo, mas malaki ang usapin. Doon na papasok ang tanong kung tama ang pagkakatala sa iyo bilang empleyado.
Ang Pansamantalang Solusyon
Habang naghihintay, maghanda ng ibang katibayan: payslip, kontrata, bank record ng sahod, at certificate of employment. Hindi ito kapalit ng opisyal na dokumento, pero sapat na sa ilang aplikasyon at nagpapakita ng tapat na pagsisikap sa panig mo.
Kapag Sarado na ang Kompanya
Mahirap ito pero hindi imposible. Kapag hindi na matagpuan ang dating employer, ang unang hakbang ay magtanong sa RDO kung ano ang naiulat sa pangalan mo para sa mga taong iyon. May pagkakataong naiulat naman pala, at ang problema ay ang papel lang.
Kung wala talagang tala, ang natitirang gamit mo ay ang sarili mong ebidensya: payslip, kontrata, bank record ng sahod, at certificate of employment. Sa ganitong sitwasyon, maaaring kailanganin mong mag-file ng sariling return batay sa tunay mong kita, at doon ipapasok ang mga buwis na napatunayan mong nakaltas sa iyo.
Praktikal na Payo
- Humingi ng certificate bago ka umalis sa kompanya — mas mahirap habulin ito pagkatapos;
- Itago ang lahat ng payslip habang nagtatrabaho ka, hindi lang ang huli;
- Kung marami kayong empleyadong hindi binigyan, mas malakas ang sama-samang paghingi bago ang pormal na reklamo.
Frequently Asked Questions
Kailan dapat ibigay ang certificate ng kinaltas na buwis? Sa simula ng susunod na taon para sa mga nagpapatuloy na empleyado, at kaugnay ng huling bayad para sa umalis na empleyado.
Puwede bang ipagkait ito hangga't hindi ako pumipirma ng quitclaim? Ang certificate ay obligasyon ng employer bilang withholding agent at hindi dapat ginagamit na pang-hostage sa ibang usapin.
Saan ako magsusumbong? Sa BIR, dahil ito ay paglabag sa obligasyon ng employer. Ihanda ang payslip, kontrata at ang patunay ng iyong paghingi.
Ano ang gagawin ko kung sarado na ang kompanya? Kolektahin ang lahat ng payslip at bank record, at itanong sa RDO kung ano ang iniulat sa pangalan mo. Maaaring kailanganin mong mag-file ng sarili mong return.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi ibinibigay ng dating employer ang mga dokumentong karapatan mo, matutulungan ka naming ihanda ang tamang paghingi at ang susunod na hakbang. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.