Obligasyon ng developer na ilipat ang titulo sa iyo matapos mong mabayaran nang buo ang presyo. Kung hindi ito natupad, magpadala ng pormal na demand at ihain ang reklamo sa DHSUD at sa Human Settlements Adjudication Commission. Ang pinakakaraniwang dahilan ay hindi pa nasa-subdivide ang mother title o naka-mortgage pa ito sa bangko — kaya alamin ang katayuan ng mother title.
Tapos na ang huling hulog, may certificate of full payment ka, pero taon na ang lumipas at wala pa rin ang titulo. Karaniwan ito, at may malinaw na remedyo.
Bakit Ito Nangyayari
Hindi laging masamang loob ang dahilan. Karaniwan, may hindi natapos na hakbang sa panig ng developer.
- Hindi pa nahahati ang mother title sa mga indibidwal na lote;
- Naka-mortgage pa ang mother title sa bangkong nagpondo sa proyekto;
- Kulang ang bayad ng developer sa buwis at sa mga bayarin; at
- Hindi pa naidodonate ang road lot at open space kaya hindi maaprubahan ang paghahati.
Ang Mga Hakbang Mo
- Kumuha ng certified true copy ng mother title at tingnan ang mga annotation;
- Magpadala ng pormal na demand na may kalakip na patunay ng buong bayad;
- Ihain ang reklamo sa DHSUD at sa Human Settlements Adjudication Commission;
- Kung naka-mortgage, ipaalam din sa bangko ang iyong karapatan; at
- Ipa-annotate ang iyong karapatan sa mother title habang isinasaayos ito.
Kung May Mortgage ang Mother Title
Ito ang pinakamabigat na sitwasyon. May mga panuntunan sa batas na nagpoprotekta sa buyer laban sa mortgage na isinagawa nang walang pahintulot ng regulator. Ang mahalaga ay maipaalam agad sa bangko ang iyong pag-aangkin at maitala ito, para hindi ka maituring na walang karapatan kapag may foreclosure.
Praktikal na Payo
- Huwag pumayag na “susunod na taon na lang” nang walang nakasulat na commitment;
- Magsama-sama ang mga buyer na parehong naghihintay ng titulo;
- Itago ang certificate of full payment at ang lahat ng resibo; at
- Kumuha ng kopya ng aprubadong plano para makita kung nasaan ang lote mo.
Ang Praktikal na Halaga ng Hindi Nailipat na Titulo
Madalas itong ipinagpapaliban ng mga buyer dahil nakatira naman na sila. Pero may aktuwal na halaga ang kawalan ng titulo, at lumalaki ito sa paglipas ng panahon.
- Hindi ka makakautang sa bangko gamit ang bahay bilang kolateral;
- Mahirap ibenta at mas mababa ang presyong makukuha mo;
- Mahirap ipamana nang maayos — magiging problema ito ng mga anak mo;
- Delikado kung ang mother title ay isinangla o na-levy; at
- Lumalaki ang gastos kapag natagalan — may naipong buwis at bayarin.
Ang huling punto ang madalas na hindi napapansin. Habang tumatagal, ang mga buwis at bayarin sa paglilipat ay nagbabago at ang mga dokumentong kailangan ay nagiging mas mahirap ipunin, lalo kung may namatay nang partido. Kaya ang tamang panahon ng pagpupursigi ay ngayon, hindi kapag kailangan mo na ito.
Frequently Asked Questions
Gaano katagal dapat bago ilipat ang titulo? Karaniwang nakasaad sa kontrata ang panahon. Kung wala, ang makatuwirang panahon matapos ang buong bayad at ang pagtupad sa mga bayarin ang inaasahan.
Sino ang magbabayad ng buwis sa paglilipat? Karaniwang nakasaad ito sa kontrata. Sa maraming kontrata ng developer, may bahagi ang buyer sa transfer fee at registration fee.
Ano ang gagawin kung na-mortgage ang mother title? Ipaalam agad ang iyong karapatan sa bangko at sa DHSUD, at ipa-annotate ito. May mga proteksyon sa batas para sa buyer sa ganitong sitwasyon.
Puwede bang kanselahin ko na lang at humingi ng refund? Maaaring ito ang isa sa mga hinihiling sa reklamo, lalo kung matagal nang hindi natutupad ang obligasyon. Ipasuri muna ang kontrata bago pumili.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung bayad na kayo pero wala pa ring titulo, nandito ang aming firm para tulungan kayong ipilit ang paglilipat. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.