May karapatan ka sa ilalim ng RA 9904 na malaman ang kalagayan ng pinansya ng asosasyon at mag-inspeksyon ng mga libro at rekord nito sa makatwirang oras at paraan. Ang tamang hakbang ay nakasulat na hiling na tumutukoy sa partikular na dokumento at petsa ng pagtingin. Kung tumanggi ang board, ang reklamo ay dinadala sa HSAC sa ilalim ng DHSUD, at kung may malinaw na paglustay ng pondo, may hiwalay na kriminal na reklamo.
Taon-taon kayong naniningil ng dues pero walang financial report. Kapag nagtanong ka, ang sagot ay “confidential” o “sa general assembly na lang.” Hindi ito tamang sagot.
Ang Karapatan Mo
Ang RA 9904 ay nagbibigay sa miyembro ng karapatang malaman ang mga usaping nakakaapekto sa asosasyon at sa kanyang interes, kasama ang kalagayan ng pinansya. Kaakibat nito ang tungkulin ng board na magtabi ng maayos na libro at rekord at ipakita ito sa miyembro sa makatwirang oras at paraan. Hindi ito pabor; bahagi ito ng pananagutan ng board sa mga taong nagpopondo sa kanila.
Ang Tamang Paraan ng Paghingi
Ang malabong hiling ay madaling tanggihan. Gawing tiyak:
- Tukuyin ang dokumento — halimbawa, financial statement ng nakaraang dalawang taon, listahan ng koleksyon at gastos, at bank statement ng asosasyon;
- Tukuyin ang panahon — anong taon at anong buwan;
- Magmungkahi ng petsa at oras — sa opisina ng asosasyon, sa oras ng trabaho;
- Sabihing handa kang magbayad ng photocopy — inaalis nito ang pinakakaraniwang palusot; at
- Ipatanggap nang may resibo — petsahan at palagdaan ang kopya mo.
Kung Tumanggi Sila
- Humingi ng nakasulat na dahilan — kadalasan ito na mismo ang magpapabagsak sa kanila;
- Ipatala sa general assembly — imungkahi ang pagbuo ng audit committee mula sa mga miyembro;
- Magsama-sama — ang hiling na lagdaan ng maraming miyembro ay mas mahirap balewalain;
- Magreklamo sa HSAC o DHSUD — hilingin ang utos na ipakita ang rekord at, kung kailangan, ang pagsusuri sa asosasyon; at
- Kriminal na reklamo — kung may malinaw na kinuhang pondo, ang usapin ay estafa o qualified theft depende sa mga katotohanan. Kailangan dito ng matibay na dokumento, hindi hinala.
Ang Pagkakaiba ng Kapabayaan at Pandaraya
Maraming asosasyon ang walang maayos na libro dahil boluntaryo ang mga opisyal at walang bookkeeper — hindi ito awtomatikong pagnanakaw. Ang kailangan mong hanapin ay puwang sa pera: koleksyong walang resibo, gastos na walang voucher, o pagbabayad sa kompanyang pag-aari ng opisyal. Kung ito ang lumitaw, saka mabigat ang usapin.
Praktikal na Payo
- Magtabi ng sarili mong resibo ng bawat dues na binayaran mo;
- Humingi ng kopya ng approved budget bago ang taon, hindi lang ng report pagkatapos;
- Iminumungkahi ang independent audit bilang resolusyon ng general assembly — mas madaling tanggapin kaysa sa akusasyon; at
- Panatilihing pormal at hindi personal ang tono ng lahat ng liham.
Frequently Asked Questions
May karapatan ba akong makita ang libro ng asosasyon? Oo. Sa ilalim ng RA 9904 may karapatan kang malaman ang kalagayan ng pinansya ng asosasyon at mag-inspeksyon ng mga libro at rekord sa makatwirang oras at paraan.
Paano ako hihingi para hindi ako matanggihan? Tukuyin ang partikular na dokumento at panahon, magmungkahi ng petsa at oras ng pagtingin, sabihing handa kang magbayad ng photocopy, at ipatanggap ang liham nang may resibo.
Ano ang gagawin kung tumanggi ang board? Humingi ng nakasulat na dahilan, ipatala ang isyu sa general assembly, at maghain ng reklamo sa HSAC o DHSUD na humihiling ng utos na ipakita ang rekord.
Kailan ito nagiging kriminal na kaso? Kapag may matibay na dokumentong nagpapakita ng nawawalang pondo, tulad ng koleksyong walang resibo o gastos na walang voucher. Ang kapabayaan sa pagtatala lang ay hindi awtomatikong pagnanakaw.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung ayaw magpakita ng rekord ang asosasyon ninyo, matutulungan ka naming isulat ang pormal na hiling at ang reklamo sa tamang ahensya. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.