Ang endo, mula sa “end of contract,” ay ang gawi ng pagkuha ng manggagawa sa maikling kontrata — karaniwang lima o anim na buwan — at pagputol nito bago pa maabot ang regularisasyon, kadalasan sa pamamagitan ng manpower agency. Walang batas na tahasang nagsasabing legal ito. Sa katunayan, kapag ang gawain mo ay kailangan at karaniwan sa negosyo at paulit-ulit kang kinukuha, malaki ang tiyansang ituring kang regular na empleyado ng pangunahing kompanya sa kabila ng kontrata.
“Five-five” o “endo” ang tawag dito sa palengke ng trabaho: limang buwan, tapos tanggal, tapos balik ulit sa ibang agency, tapos ganoon ulit. Hindi ka kailanman nagiging regular, kaya wala kang seguridad at kulang ang benepisyo.
Bakit Ito Nagagawa
Ang layunin ay maiwasan ang regularisasyon at ang mga kaakibat nitong obligasyon. Ang karaniwang istruktura: kumukuha ang pangunahing kompanya sa isang manpower agency, at ang agency ang tumatayong “employer” mo. Sa papel, hindi ka empleyado ng kompanyang pinagsisilbihan mo — kaya nga hindi ka nagiging regular doon.
Kailan Ito Bumabagsak sa Batas
May tanong na sumisira sa buong kaayusan: sino ang tunay na employer? Kapag ang agency ay walang sapat na puhunan at kagamitan, at ang pangunahing kompanya ang nagbibigay ng utos, iskedyul, superbisyon, at disiplina, ito ay labor-only contracting — ipinagbabawal ito. Ang bunga: ituturing na tunay mong employer ang pangunahing kompanya, at kung ang gawain mo ay kailangan at karaniwan sa negosyo nito, regular ka doon.
- Sino ang nagbibigay ng utos at nag-iiskedyul sa iyo araw-araw;
- Kaninong kagamitan at lugar ang ginagamit mo;
- Sino ang nagdidisiplina at nagbibigay ng memo;
- May sariling negosyo ba ang agency bukod sa pagpapadala ng tao; at
- Kailangan at karaniwan ba ang gawain mo sa negosyo ng kompanya.
Ano ang Magagawa Mo
Ang reklamo ay isinasampa laban sa parehong agency at pangunahing kompanya, dahil maaaring may magkasamang pananagutan sila sa sahod at benepisyo. Ang hinihinging kaluwagan ay karaniwang deklarasyon ng regular employment sa pangunahing kompanya, kasama ang kulang na sahod at benepisyo. Magsimula sa SEnA request sa DOLE; may kapangyarihan din ang DOLE na mag-inspeksyon sa kaayusan ng kontrata.
Praktikal na Payo
- Itago ang lahat ng kontrata at ang pangalan ng bawat agency na pinagdaanan mo;
- Kunin ang mga memo, iskedyul, at chat na galing sa pangunahing kompanya — ito ang ebidensya ng kontrol;
- Kumuha ng larawan ng uniporme, ID, at kagamitang ginagamit mo;
- Ilista ang mga regular na empleyadong pareho ang gawain sa iyo; at
- Kumilos nang sama-sama kung marami kayong ganoon ang kalagayan.
Frequently Asked Questions
Legal ba ang endo sa Pilipinas? Walang batas na nagsasabing pinapayagan ito. Ang paulit-ulit na maikling kontrata sa gawaing kailangan at karaniwan sa negosyo ay itinuturing na pag-iwas sa security of tenure at maaaring humantong sa deklarasyong regular ka na.
Kanino ako magsasampa ng reklamo, sa agency o sa kompanya? Sa pareho. Kapag labor-only contracting ang kaayusan, maaaring ituring na tunay na employer ang pangunahing kompanya, at maaari silang may magkasamang pananagutan sa iyong sahod at benepisyo.
Paano kung pumirma ako ng quitclaim tuwing tapos ang kontrata? Hindi ito awtomatikong hadlang. Sinusuri ang bisa ng quitclaim: kung malaya ba ang pagpirma at kung makatwiran ang halaga. Ang paulit-ulit na quitclaim sa maliit na halaga ay madalas hindi kinikilala.
Puwede ba akong maging regular kahit sa agency lang ako nakapirma? Puwede, kung mapatunayang labor-only contracting ang kaayusan o kung ang gawain mo ay kailangan at karaniwan sa negosyo ng pangunahing kompanya na siyang tunay na kumokontrol sa iyo.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung ilang taon ka nang paikot-ikot sa maikling kontrata sa iisang kompanya, may paraan para suriin kung regular ka na pala. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.