Ang principal ay ang mismong gumawa, ang nag-udyok, o ang taong walang kanyang tulong ay hindi sana naganap ang krimen. Ang accomplice ay tumulong sa pamamagitan ng naunang o kasabay na kilos na hindi naman kailangang-kailangan. Ang accessory ay tumulong pagkatapos, tulad ng pagtatago sa gumawa o sa nakuha. Mas magaan ang parusa sa dalawang huli, at may eksempsiyon ang mga malalapit na kamag-anak sa pagiging accessory.
Hindi lahat ng nadamay sa isang krimen ay pantay ang pananagutan. May tatlong antas ang batas, at ang pagkakaiba nila ay malaking pagkakaiba sa parusa.
Ang Principal
- Ang mismong gumawa ng krimen;
- Ang nag-udyok o nag-utos sa iba na gawin ito; at
- Ang taong tumulong sa paraang wala ito ay hindi sana naganap ang krimen — ang tulong na talagang kailangan.
At tandaan: kapag may conspiracy, lahat ng kasapi ay itinuturing na principal anuman ang aktuwal na ginawa nila.
Ang Accomplice
Ito ang taong tumulong sa pamamagitan ng naunang o kasabay na kilos, pero ang tulong niya ay hindi naman kailangang-kailangan — sana ay naganap pa rin ito nang wala siya. Halimbawa, ang taong nagpahiram ng gamit na alam niyang gagamitin, o ang taong nagbigay ng maliit na tulong sa gitna ng pangyayari. Mas magaan ang parusa niya kaysa sa principal.
Ang Accessory
Ito ang taong tumulong pagkatapos ng krimen, na may kaalaman dito: ang nakinabang sa bunga nito, ang nagtago o sumira ng ebidensya, at ang nagtago sa gumawa para hindi siya mahuli. Pinakamagaan ang parusa sa antas na ito.
Ang Eksempsiyon para sa Pamilya
Mahalagang malaman: may probisyon ang batas na hindi mananagot bilang accessory ang mga malalapit na kamag-anak ng gumawa — ang asawa, ang mga magulang at anak, ang kapatid, at ang ilang kamag-anak sa asawa. May eksepsiyon dito: kapag ang tulong ay ang pakikinabang sa bunga ng krimen. At tandaan na may hiwalay na batas laban sa obstruction of justice na hindi nagbibigay ng ganitong luwag, kaya hindi ito ganap na proteksyon.
Praktikal na Payo
- Kung nadamay ka, ilarawan nang tiyak kung ano at kailan ang ginawa mo — ito ang nagtatakda ng antas;
- Huwag pumirma ng salaysay na naglalarawan sa iyo bilang kasama nang walang paliwanag;
- Kung may humihinging tulong na may kaso, ikonekta siya sa abogado at huwag siyang itago; at
- Ang pagtanggap ng nakaw na bagay ay may sariling batas at sariling parusa — huwag ito ipagpalagay na maliit na bagay.
Frequently Asked Questions
Mas magaan ba ang parusa sa accomplice? Oo. Mas magaan ito kaysa sa principal, at pinakamagaan ang sa accessory. Kaya malaking usapin ang tamang pagtukoy ng antas ng pananagutan.
Mananagot ba ako kung tinago ko ang kapatid kong may kaso? May probisyon ang batas na hindi mananagot bilang accessory ang mga malalapit na kamag-anak. Pero may hiwalay na batas laban sa obstruction of justice na hindi nagbibigay ng ganitong luwag.
Accomplice ba ako kung nagpahiram lang ako ng sasakyan? Depende sa kaalaman mo at sa halaga ng tulong. Kung alam mong gagamitin ito sa krimen, may pananagutan; kung talagang wala kang alam, ito ang depensa mo.
Ano ang mangyayari kung may conspiracy? Kapag napatunayan ang conspiracy, lahat ng kasapi ay itinuturing na principal anuman ang aktuwal na ginawa nila, at nawawala ang pagkakaiba ng antas.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nadamay ka sa krimen ng iba at hindi malinaw ang tunay na papel mo, matutulungan ka naming ipakita ang tamang antas ng pananagutan. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.