Puwede itong maging valid. Kung Pilipino ka, maaari kang gumawa ng will sa ibang bansa alinsunod sa pormalidad ng bansang iyon o alinsunod sa batas ng Pilipinas. Pero para maapektuhan ang ari-ariang nasa Pilipinas, kailangan pa rin itong dalhin sa korte dito. Kung na-probate na ito sa ibang bansa, ang proseso ay tinatawag na reprobate: pinapatunayan mo ang dayuhang hatol at ang batas ng bansang iyon.
Milyon-milyong Pilipino ang nasa ibang bansa. Marami ang gumagawa ng will doon — sa isang abogado sa Amerika, sa isang notary sa Dubai, sa isang solicitor sa Canada. Ang tanong: gagana ba iyon sa bahay at lupa nila sa Pilipinas?
Ang Pangkalahatang Tuntunin
Kinikilala ng ating batas ang isang will na ginawa sa labas ng bansa kung sumunod ito sa alinman sa mga sumusunod:
- Pormalidad ng bansang pinaggawaan — kung tama ito doon, karaniwang kinikilala rito;
- Pormalidad ng batas ng Pilipinas — kung sumunod ka sa ating requirements, sigurado ka;
- Pormalidad ng bansa kung saan ka naninirahan, sa ilang sitwasyon; at
- Hindi kinikilala ang joint will — ang magkasamang will ng mag-asawa ay ipinagbabawal sa ating batas kahit pinapayagan ito sa ibang bansa.
Mahalaga rin ito: ang order ng succession at ang laki ng legitime ay sinusunod ayon sa batas ng bansang kinabibilangan ng namatay, anuman ang kinaroroonan ng ari-arian. Kaya kung Pilipino ka, ang legitime ng iyong mga anak sa ilalim ng ating batas ang masusunod kahit ginawa mo ang will sa ibang bansa.
Ang Proseso Dito sa Pilipinas
Kung ang will ay hindi pa na-probate kahit saan, dadalhin ito sa ating korte para sa karaniwang probate. Kung na-probate na ito sa ibang bansa, ang proseso rito ay tinatawag na reprobate, at kailangan mong patunayan:
- Na namatay ang testator na naninirahan sa bansang iyon;
- Na ang will ay inaprubahan ng isang korteng may hurisdiksyon doon;
- Ang batas ng bansang iyon tungkol sa pormalidad ng will — kailangan itong ipakilala bilang ebidensya, hindi ipagpapalagay ng ating korte; at
- Ang authenticated na kopya ng will at ng dayuhang hatol.
Ang Praktikal na Payo sa OFW
Kung ikaw ay nagtatrabaho sa ibang bansa at may ari-arian ka sa Pilipinas, ito ang karaniwang inirerekomenda namin: gumawa ng hiwalay na will para sa iyong ari-arian dito, na sumusunod sa ating pormalidad, at isa pang dokumento para sa ari-arian mo doon kung kailangan.
Ang dahilan ay praktikal, hindi legal. Ang isang will na ginawa sa ilalim ng ating batas ay dumadaan lang sa ordinaryong probate. Ang isang dayuhang will ay kailangang samahan ng authenticated na kopya, ng dayuhang hatol kung na-probate na doon, at ng ebidensya ng batas ng bansang iyon — na kailangang ipakilala bilang ebidensya at hindi ipinagpapalagay ng ating korte. Ang dagdag na hakbang na iyon ay nangangahulugan ng dagdag na buwan at dagdag na gastos para sa iyong pamilya, sa panahong pinakamahirap na sa kanila.
Praktikal na Payo
- Kung may ari-arian ka sa Pilipinas, isaalang-alang ang paggawa ng hiwalay na will dito na sumusunod sa ating pormalidad — mas mabilis at mas mura ang proseso pagkatapos;
- Iwasan ang joint will kasama ang asawa — hindi ito kinikilala rito;
- Kumuha ng apostilled o consularized na kopya ng lahat ng dokumento habang nasa ibang bansa ka pa;
- Ipaalam sa iyong pamilya sa Pilipinas kung saan nakalagay ang orihinal na will.
Huwag Kalimutan ang Buwis
Anuman ang uri ng will, may estate tax sa ari-ariang nasa Pilipinas, at may deadline ito mula sa araw ng kamatayan. Hindi ito naghihintay sa pagtatapos ng probate o reprobate. Kung Pilipino ang namatay, ang buong ari-arian sa loob at labas ng bansa ay isinasama sa gross estate, bagaman may credit para sa buwis na binayaran sa ibang bansa.
Frequently Asked Questions
Puwede bang gumawa ng will sa embahada? May mga serbisyong notarial ang ating mga embahada at konsulado. Kumonsulta muna sa kanila at sa isang abogado sa Pilipinas para masiguradong sumusunod ito sa ating pormalidad.
Valid ba ang magkasamang will namin ng asawa ko? Hindi kinikilala sa Pilipinas ang joint will ng mag-asawa kahit pinapayagan ito sa bansang pinaggawaan. Mas ligtas ang magkahiwalay na will.
Kailangan ko pa bang mag-probate dito kung na-probate na doon? Oo, kung may ari-arian sa Pilipinas. Ang proseso ay reprobate, at kailangang patunayan ang dayuhang hatol at ang batas ng bansang iyon.
Sasakop ba ang legitime ng ating batas sa foreign will? Kung Pilipino ang namatay, ang order ng succession at ang legitime ay sinusunod ayon sa ating batas, kahit ginawa ang will sa ibang bansa.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may will kang ginawa sa ibang bansa at may ari-arian ka rito, matutulungan ka naming ipakilala ito sa ating korte. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.