Ang tubig sa ilalim ng lupa ay pag-aari ng estado, hindi ng may-ari ng lupa sa ibabaw. Ang ibinibigay sa may-ari ay ang karapatang gumamit, at may prayoridad siya sa pangkabahayang gamit. Pero hindi ito walang hangganan: hindi ka maaaring kumuha nang labis na ikasasama ng mga kalapit na gumagamit, at ang malaking paggamit ay nangangailangan ng permit mula sa NWRB.
Simpleng tanong na may hindi inaasahang sagot. Akala ng marami, kapag lupa mo ang ibabaw, sa iyo rin ang lahat ng nasa ilalim. Sa tubig, hindi ganoon ang batas sa Pilipinas.
Ang Panuntunan ng Estado
Sa ilalim ng Konstitusyon at ng Water Code, ang lahat ng tubig sa loob ng bansa ay pag-aari ng estado. Kabilang dito ang ilog, lawa, tubig-ulan sa mga daluyan, at ang tubig sa ilalim ng lupa. Hindi ito nagiging pribado kahit pribado ang lupa sa ibabaw.
- Pag-aari ng estado ang tubig mismo;
- Ipinagkakaloob ang karapatang gumamit; at
- May prayoridad ang pangkabahayang gamit sa iba pang layunin.
Ang Karapatan Mo Bilang May-ari ng Lupa
Bilang may-ari, ikaw ang may unang pagkakataong gumamit ng tubig sa ilalim ng lupa mo para sa pangkabahayang pangangailangan. May karapatan ka ring maghukay ng balon, sa loob ng panuntunan sa sanitasyon at ng lokal na ordinansa. Ang karapatang ito ay hindi maaaring basta hadlangan ng kapitbahay.
Ang Hangganan
- Hindi ka maaaring kumuha nang labis na ikatutuyo ng balon ng kalapit;
- Kailangan ng permit sa malaking paggamit at sa deep well;
- May mga lugar na idineklarang kritikal kung saan mas mahigpit ang panuntunan; at
- May pananagutan ka sa pinsalang idudulot ng iyong paghukay sa katabing lupa.
Praktikal na Payo
- Alamin kung kritikal na lugar ang inyong barangay bago maghukay;
- Kumuha ng lisensyadong well driller at itago ang talaan ng lalim at ng lokasyon;
- Kung may reklamo ang kapitbahay, kumuha ng talaan bago magtaltalan; at
- Sa negosyo, huwag laktawan ang water permit — ito ang unang hinahanap sa inspeksyon.
Ang Pagkakaiba sa Ibang Nasa Ilalim ng Lupa
Nakakatulong ihambing ang tubig sa iba pang bagay na maaaring nasa ilalim ng lupa mo, dahil magkakaiba ang panuntunan sa bawat isa.
- Tubig — pag-aari ng estado; ang karapatang gumamit ang ipinagkakaloob;
- Mineral at petrolyo — pag-aari ng estado; hiwalay na rehimen ng pagmimina ang saklaw;
- Kayamanang nakatago o natagpuan — may sariling panuntunan sa Civil Code tungkol sa paghahati; at
- Lupa at bato sa loob ng lote — karaniwang magagamit mo, pero may panuntunan sa pagkuha at sa quarry.
Ang huli ay madalas na nakakagulat sa mga nagpapatayo: ang paghukay at pagkuha ng buhangin at graba mula sa sariling lupa para ibenta ay maaaring mangailangan ng permit sa LGU at sa DENR. Kung magpapa-excavate ka ng malaki, magtanong muna — may mga multa na naipapataw sa hindi permitidong pagkuha ng materyales kahit sa sariling ari-arian.
Frequently Asked Questions
Puwede bang ipagbawal sa akin ng kapitbahay ang paghukay ng balon? Hindi niya ito basta maipagbabawal kung nasa loob ka ng sariling lupa at sumusunod sa panuntunan. Maaari lang siyang tumutol sa proseso ng permit kung apektado siya.
Puwede ba akong magbenta ng tubig mula sa balon ko? Ito ay komersyal na paggamit at karaniwang nangangailangan ng water permit at ng mga lisensya ng LGU. Hindi ito maaaring gawin nang basta-basta.
Ano ang mangyayari kung natuyo ang balon ng kapitbahay dahil sa akin? Maaari kang managot kung mapapatunayang ang labis mong pagkuha ang sanhi. Ang talaan ng lalim at ng dami ng kinukuha ang mahalagang ebidensiya.
Kasama ba ang tubig sa halaga ng lupang binili ko? Hindi bilang pag-aari. Ang binili mo ay ang lupa at ang karapatang gumamit ng tubig sa loob ng itinatakda ng batas, hindi ang tubig mismo.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may usapin kayo sa paggamit ng tubig sa ilalim ng lupa ninyo, nandito ang aming firm. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.