Ang mga tagapagmana ng namatay ang may karapatang humingi ng danyos: ang asawa, ang mga anak — sa loob man ng kasal o sa labas — at ang mga magulang o ninuno. Kabilang sa maaaring hingin ang indemnity para sa mismong kamatayan, ang aktuwal na gastos sa ospital at libing, ang nawalang kakayahang kumita ng namatay, at ang moral damages para sa dinanas na paghihirap ng pamilya. Ang habol na ito ay hiwalay sa insurance at sa benepisyo ng SSS o GSIS.
Sa gitna ng pagluluksa, mahirap isipin ang pera. Pero may mga panahong mahalaga ito para sa mga naiwang umaasa sa namatay.
Sino ang Puwedeng Humingi
- Ang asawa ng namatay;
- Ang mga anak, sa loob man ng kasal o sa labas;
- Ang mga magulang at ninuno, lalo na kung sila ang umaasa sa kanya; at
- Ang estate mismo, sa pamamagitan ng executor o administrator, para sa ilang uri ng habol.
Anong Uri ng Danyos
- Indemnity para sa kamatayan, na ipinagkakaloob nang hindi na kailangan ng detalyadong patunay ng halaga;
- Aktuwal na gastos: ospital, gamot, punerarya, at libing — kailangan ng resibo;
- Nawalang kakayahang kumita, na kinakalkula batay sa edad at kita ng namatay; at
- Moral damages para sa paghihirap ng pamilya, at exemplary damages kung mabigat ang pagkukulang ng nagkasala.
Ang Ebidensyang Kailangan
Ang lakas ng habol ay nasa dokumento. Ipunin agad ang police report, larawan ng pinangyarihan, testimonya ng saksi, medical at autopsy records, resibo ng gastos, at patunay ng kita ng namatay tulad ng payslip, kontrata, o ITR. Mas mahirap ang habol kapag walang patunay ng kita, kaya mahalaga ito lalo na sa mga self-employed.
Ang Ibang Pinagkukunan
- Ang CTPL at ang comprehensive insurance ng sasakyang sangkot;
- Ang SSS o GSIS death benefit, na hiwalay at hindi nakakabawas;
- Ang employer, kung ang kamatayan ay may kaugnayan sa trabaho; at
- Ang sibil na aspeto ng kasong kriminal, kung may isinampa laban sa nagkasala.
Frequently Asked Questions
Kailangan bang may kasong kriminal muna? Hindi laging. Puwedeng maghain ng hiwalay na sibil na aksiyon, at may sitwasyon ding kasama na ang sibil sa kasong kriminal. Kumonsulta kung alin ang mas mabuti sa inyo.
Puwede bang humingi ng danyos ang anak sa labas? Oo. Kinikilala siya bilang tagapagmana, kaya may karapatan siyang humingi ng danyos.
Paano kung walang trabaho ang namatay? Mahihirapan sa nawalang kita, pero puwede pa ring hingin ang indemnity, ang aktuwal na gastos, at ang moral damages.
Nakakabawas ba ang natanggap na insurance sa danyos? Karaniwang hiwalay ang mga ito, lalo na ang benepisyong mula sa SSS o GSIS. Kumonsulta para sa tamang pagtingin sa inyong kaso.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung namatay ang inyong kaanak dahil sa pagkukulang ng iba, matutulungan ka naming timbangin ang tamang habol. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.