Nawawala ang karapatang bumoto kapag nahatulan ng krimeng may itinakdang bigat ng parusa, at nananatiling diskwalipikado ka hanggang lumipas ang itinakdang panahon matapos mong maglingkod ng sentensya. Pagkatapos noon, may proseso ng reactivation sa Comelec para maibalik ang rehistro mo.
Isa ito sa mga tahimik na epekto ng conviction: sa susunod na eleksyon, wala ka na sa listahan. May paraan itong maayos.
Kailan Nawawala
Sa ilalim ng batas sa eleksyon, nadidiskwalipika sa pagboto ang:
- Nahatulan ng krimeng may parusang umaabot sa itinakdang bigat, at ang hatol ay final na;
- Nahatulan ng krimeng may kinalaman sa rebelyon, sedisyon, o paglabag sa mga batas sa armas; at
- Idineklara ng korte bilang may kapansanang pangkaisipan, hangga’t hindi ito naaalis.
Mahalagang tandaan: ang nakadetine lamang na hindi pa nahahatulan ay hindi nawawalan ng karapatang bumoto. May mga programa nga para sa detainee voting.
Kailan Naibabalik
Ang karapatan ay naibabalik pagkalipas ng itinakdang panahon mula nang matapos mong maglingkod ng sentensya, ayon sa batas sa eleksyon. Pagkatapos noon, hindi ito awtomatiko — kailangan mong kumilos.
Paano Mag-reactivate
- Pumunta sa Office of the Election Officer sa lungsod o bayan mo;
- Maghain ng application for reactivation sa panahon ng rehistrasyon;
- Magdala ng valid ID, ng certificate of discharge, at ng entry of judgment; at
- Hintayin ang hearing ng Election Registration Board na siyang aaprubahan nito.
Kung na-deactivate ka lang dahil sa hindi pagboto sa dalawang sunod na eleksyon, mas simple ang proseso — walang kaugnayan iyon sa conviction.
Ang Karapatang Tumakbo
Iba ito. Ang diskwalipikasyon sa pagtakbo sa halalan ay mas mahigpit at, sa ilang uri ng hatol, permanente maliban kung may absolute pardon na tiyak na nagbabalik ng karapatang ito. Kumonsulta bago maghain ng certificate of candidacy — ang maling paghain ay nagdudulot ng bagong kaso.
Frequently Asked Questions
Nakadetine ako pero wala pang hatol. Puwede ba akong bumoto? Oo. Ang nakadetine na hindi pa nahahatulan ay may karapatan pa ring bumoto, at may mga programa para sa detainee voting sa ilang pasilidad.
Awtomatiko bang bumabalik ang karapatan ko? Hindi. Pagkalipas ng itinakdang panahon matapos ang sentensya, kailangan mong maghain ng application for reactivation sa Comelec at dumaan sa hearing ng Election Registration Board.
Puwede ba akong tumakbo sa eleksyon? Mas mahigpit ang diskwalipikasyon sa pagtakbo, at sa ilang uri ng hatol ito ay permanente maliban kung may absolute pardon. Kumonsulta bago maghain ng kandidatura.
Anong dokumento ang dadalhin ko sa Comelec? Valid ID, certificate of discharge o release papers, at ang entry of judgment o certification mula sa korte na tapos na ang kaso.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nais ninyong maibalik ang rehistro bilang botante matapos ang kaso, may malinaw na proseso ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.