Hindi. Ang pangkalahatang tuntunin sa ilalim ng RA 11036 ay boluntaryo ang pagpasok sa isang mental health facility. Ang involuntary confinement ay eksepsiyon lamang: pinapayagan ito kapag ang tao ay walang kakayahang magdesisyon at may malinaw na panganib ng pinsala sa sarili o sa iba, o kapag ang hindi paggamot ay magdudulot ng malubhang paglala. Kailangan itong batay sa pagsusuri ng mental health professional, hindi sa gusto lang ng pamilya, at hindi ito walang katapusan — kailangang suriing muli ang lagay ng pasyente.
Isa ito sa mga pinakamasakit na sitwasyon sa pamilya: gusto ng mga kapatid na ipasok na sa pasilidad ang isang miyembro, pero ayaw nito. Nariyan ang takot na may masaktan; nariyan din ang takot na kulungin ang isang taong walang kasalanan. Ano ang sinasabi ng batas?
Boluntaryo ang Panuntunan
Ang paninindigan ng RA 11036 ay malinaw: ang isang tao ay may karapatang tanggihan ang paggamot at ang pagpasok sa pasilidad. Ang pagiging may diagnosis ay hindi katumbas ng pagiging walang kakayahang magdesisyon. Marami pa rin ang buo ang pag-iisip sa maraming bahagi ng buhay kahit may kondisyon.
Kailan Puwede ang Involuntary Confinement
Kailangang sabay na umiral ang dalawang bagay. Una, ang tao ay walang kakayahan sa sandaling iyon na maunawaan at pagpasyahan ang tungkol sa kanyang paggamot. Ikalawa, mayroong isa sa mga ito:
- Malinaw at agarang panganib ng pananakit sa sarili o sa ibang tao;
- Malubhang paglala ng kondisyon kung hindi siya magagamot; o
- Kawalan ng kakayahang mag-alaga sa sarili na naglalagay sa kanya sa panganib.
Ang pagpapasiya ay ginagawa ng mental health professional matapos ang pagsusuri, at ang pormal na pahintulot ay galing sa legal representative ng pasyente. Hindi sapat ang salita lang ng kapitbahay o ang inip ng pamilya.
Hindi Ito Walang Hangganan
Ang involuntary confinement ay pansamantalang hakbang, hindi hatol. Kailangang regular na suriing muli ang lagay ng pasyente, at kapag bumalik na ang kanyang kakayahang magdesisyon, siya na ulit ang magpapasya. Karapatan pa rin niya ang makipag-ugnayan sa labas, makatanggap ng bisita, at humingi ng ibang opinyon.
Kung Sa Tingin Mo Mali ang Ginawa
- Humingi ng kopya ng pagsusuri at ng consent na batayan ng pagpasok;
- Humiling ng muling pagsusuri ng ibang mental health professional;
- Magreklamo sa DOH at sa Commission on Human Rights kung may pang-aabuso; at
- Kumonsulta sa abogado — may remedyo sa korte laban sa hindi makatwirang pagpigil sa kalayaan ng isang tao.
Frequently Asked Questions
Puwede bang ipapasok ng pamilya ang isang tao kahit ayaw niya? Hindi sapat ang gusto ng pamilya. Kailangang may pagsusuri ng mental health professional na nagsasabing wala siyang kakayahang magdesisyon at may panganib sa sarili o sa iba, at ang pahintulot ay galing sa kanyang legal representative.
Gaano katagal ang involuntary confinement? Wala itong nakapirming haba. Ito ay pansamantalang hakbang na kailangang suriing muli. Kapag bumalik na ang kakayahan ng pasyente na magdesisyon, siya na ulit ang magpapasya sa kanyang paggamot.
May karapatan bang tumanggap ng bisita ang naka-confine? Oo. Ang pagiging naka-confine ay hindi nagbubura ng karapatan sa komunikasyon, bisita, at privacy, maliban sa mga makitid na paghihigpit na may batayan sa kaligtasan.
Ano ang gagawin kung tinatago ng pasilidad ang pasyente sa pamilya? Humingi ng nakasulat na paliwanag at kopya ng rekord. Kung patuloy ang pagtanggi, maaaring magreklamo sa DOH at sa Commission on Human Rights, at may remedyo rin sa korte laban sa iligal na pagpigil.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kapamilya kang ipinasok sa isang pasilidad at pinagdududahan mo ang legalidad nito, tutulungan ka naming suriin ang mga dokumento at ang tamang remedyo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.