Hindi lahat ng negosyo ay bawal, pero may tatlong hangganan. Una, kailangan ng nakasulat na pahintulot ng pinuno ng ahensiya para sa panlabas na trabaho o praktis ng propesyon. Ikalawa, bawal ang anumang negosyong sinusuri, kinokontrol, o pinagkakalooban ng permit ng opisina mo — ito ang conflict of interest na tuwirang ipinagbabawal ng Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials (RA 6713). Ikatlo, hindi puwedeng makasagabal ito sa oras at sa tungkulin mo sa gobyerno.
Marami sa gobyerno ang may sideline — may nagtuturo, may nagbebenta online, may may-ari ng maliit na tindahan. Hindi ito awtomatikong bawal. Ang mahalaga ay alam mo ang tatlong tanong na susuriin kapag may nagreklamo.
Ang Tatlong Hangganan
- Pahintulot — kailangan ng nakasulat na pahintulot ng pinuno ng ahensiya para sa panlabas na trabaho, pagtuturo, o praktis ng propesyon;
- Conflict of interest — bawal ang negosyong sinusuri, kinokontrol, binibigyan ng permit, o kinukontratahan ng opisina mo;
- Oras at tungkulin — hindi puwedeng magamit ang oras ng opisina at ang kagamitan nito sa iyong negosyo; at
- Deklarasyon — dapat nakalagay ang business interest mo sa SALN mo taon-taon.
Ang Karaniwang Ipinagbabawal
- Pagkuha ng kontrata mula sa sarili mong ahensiya, tuwiran man o sa pamamagitan ng ibang pangalan;
- Pagiging supplier ng opisinang inyong pinagtatrabahuhan;
- Pagrerekomenda sa sarili mong negosyo sa mga taong kinakausap mo bilang opisyal;
- Paggamit ng impormasyong hindi pampubliko na nakuha mo sa trabaho; at
- Paglilingkod sa isang partidong may kaso o aplikasyon sa opisina mo.
Paano Ka Magpapaligtas
- Maghain ng nakasulat na hiling ng pahintulot na naglalarawan ng negosyo, ng oras, at ng kaugnayan nito sa opisina mo;
- Ideklara sa SALN ang business interest at ang financial connection;
- Mag-inhibit sa anumang desisyon sa opisina na may kinalaman sa negosyo mo o ng pamilya mo;
- Panatilihing hiwalay ang oras, telepono, at kagamitan ng negosyo at ng opisina; at
- Itago ang pahintulot — ito ang unang hihingin sa iyo kapag may nagreklamo.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng pahintulot bago magsimula, hindi pagkatapos ng reklamo;
- Iparehistro nang tama ang negosyo mo sa DTI at sa BIR — ang hindi rehistradong sideline ay mas mahirap ipagtanggol;
- Huwag gamitin ang opisina bilang address ng negosyo mo;
- Kung nagdududa ka kung may conflict, magtanong nang nakasulat at itago ang sagot.
Frequently Asked Questions
Bawal bang magkaroon ng maliit na tindahan ang empleyado ng gobyerno? Hindi awtomatikong bawal. Ang tinitingnan ay kung may conflict of interest sa tungkulin mo, kung may pahintulot ka, at kung hindi ito nakakasagabal sa oras ng opisina.
Kailangan ba ng pahintulot para magturo sa gabi? Karaniwang oo. Ang panlabas na trabaho at ang pagtuturo ay nangangailangan ng nakasulat na pahintulot ng pinuno ng ahensiya. Ihain ito bago ka magsimula.
Puwede bang maging supplier ang negosyo ko sa ibang ahensiya? Mas ligtas kaysa sa sarili mong ahensiya, pero kailangan pa ring walang conflict at maideklara ito. Suriin ang panuntunan sa pagbibigay ng kontrata ng gobyerno.
Dapat bang nasa SALN ko ang sideline ko? Oo. Ang business interests at financial connections mo at ng asawa mo ay dapat nakadeklara sa SALN taon-taon.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nais mong magsimula ng negosyo habang nasa gobyerno, matutulungan ka naming suriin kung may conflict ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.