Puwede, pero may dalawang magkaibang sitwasyon. Kung ang materyal ay galing sa kandidato o sa partido, kailangan ng pahintulot ng may-ari ng ari-arian at sakop ito ng mga limitasyon sa sukat at bilang na itinakda ng Fair Election Act at ng resolusyon ng COMELEC. Kung ikaw naman mismo, bilang pribadong mamamayan, ang gumawa ng sarili mong tarpaulin na nagpapahayag ng iyong paniniwala sa sarili mong ari-arian, mas malawak ang proteksiyon — kinilala ng Korte Suprema sa Diocese of Bacolod ruling na ito ay malayang pagpapahayag.
Isang umaga, may nakadikit nang tarpaulin sa bakod mo na hindi mo pinayagan. O kabaligtaran — ikaw ang naglagay ng sarili mong paskil at may nagsabing tatanggalin ito. Iba ang panuntunan sa dalawang sitwasyon.
Kung Materyal ng Kandidato Ito
- Kailangan ng pahintulot mo bilang may-ari — walang karapatan ang sinuman na dumikit sa pribadong ari-arian nang walang pahintulot;
- May limitasyon sa sukat at bilang na itinakda ng Fair Election Act at ng resolusyon ng COMELEC;
- Bawal sa pampublikong lugar gaya ng poste ng kuryente, sasakyan ng gobyerno, puno sa kalsada, at pampublikong gusali;
- May common poster area na itinatalaga ng COMELEC para sa lahat ng kandidato; at
- Puwedeng tanggalin ang materyal na labag sa panuntunan sa pamamagitan ng operasyon ng COMELEC at ng LGU.
Kung Sarili Mong Pahayag Ito
Dito naiiba ang tingin ng batas.
- Ang Diocese of Bacolod ruling ay kumilala na ang tarpaulin ng isang pribadong mamamayan sa sarili niyang ari-arian ay protektadong pagpapahayag;
- Kinilala rin sa Adiong ruling ang karapatang magpahayag ng suporta sa sariling sasakyan;
- Hindi ka kandidato at hindi rin kinatawan ng kandidato — kaya hindi ka basta sakop ng limitasyon sa materyales ng kampanya; at
- Pero mag-ingat — kung ito ay talagang koordinado sa kandidato at binayaran niya, puwede itong ituring na campaign material at bilangin sa kaniyang gastos.
Kung May Nakadikit nang Walang Pahintulot
- May karapatan kang tanggalin ito sa sarili mong ari-arian;
- Magsulat sa kampo ng kandidato at hilingin na huwag itong ulitin;
- Iulat sa Office of the Election Officer kung paulit-ulit;
- Kung may sira sa ari-arian mo, puwede kang humingi ng bayad-pinsala; at
- Kunan ng litrato bago mo tanggalin, bilang talaan.
Praktikal na Payo
- Kung ayaw mo ng anumang materyal, maglagay ng maliit na paskil na nagsasabi nito;
- Kung papayag ka, ipasulat ang pahintulot mo at ang tagal nito;
- Huwag magpapalagay sa bubong o poste na may panganib sa kaligtasan;
- Pagkatapos ng halalan, hilingin na tanggalin ito — may obligasyong maglinis ang kampo.
Frequently Asked Questions
Puwede bang dumikit ang kandidato sa bakod ko nang walang paalam? Hindi. Kailangan ng pahintulot ng may-ari ng pribadong ari-arian. May karapatan kang tanggalin ito at hilingin na huwag itong ulitin.
May sukat bang limitasyon sa tarpaulin? May itinakdang sukat at bilang para sa materyal ng kampanya sa ilalim ng Fair Election Act at ng resolusyon ng COMELEC. Sundan ang resolusyon para sa bawat halalan.
Puwede bang tanggalin ng COMELEC ang tarpaulin ko? Kung materyal ito ng kampanya na labag sa panuntunan, puwede. Pero kinilala ng Korte Suprema ang mas malawak na proteksiyon sa sariling pahayag ng pribadong mamamayan sa sarili niyang ari-arian.
Ano ang common poster area? Ito ang lugar na itinatalaga ng COMELEC kung saan puwedeng maglagay ng materyales ang lahat ng kandidato nang pantay. Ang paglalagay sa labas nito ay puwedeng tanggalin.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may isyu ka sa materyales ng kampanya sa ari-arian mo, matutulungan ka naming ihanda ang sulat o reklamo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.