Puwede, pero hindi puwedeng pumirma ang bata. Kailangan siyang katawanin ng kanyang legal o judicial guardian. Ang naiwang magulang ay karaniwang natural na tagapangalaga ng katauhan ng anak, pero pagdating sa ari-ariang lampas sa maliit na halaga, kailangan ng pagtatalaga ng korte bilang guardian ng ari-arian at ng bond. Ang pagbebenta o pagsasangla ng parte ng bata ay laging nangangailangan ng pahintulot ng korte.
Karaniwan ito sa mga biglaang pagkamatay: may naiwang asawa at maliliit na anak. Gusto ng pamilyang ayusin agad ang mana, pero hindi puwedeng pumirma ang mga bata. Hindi ito hadlang — may proseso lang na dapat sundin.
Sino ang Pipirma Para sa Bata
Ang menor de edad ay hindi maaaring pumirma ng kontrata, kabilang ang deed of extrajudicial settlement. Kailangan siyang katawanin ng:
- Ang naiwang magulang — siya ang natural na tagapag-alaga ng katauhan at, sa mga maliliit na halaga, ng ari-arian ng anak;
- Isang judicial guardian ng ari-arian — itinalaga ng korte kapag ang halaga ng parte ng bata ay lumampas sa itinakdang antas;
- Ang guardian ad litem — kung may kaso sa korte at kailangang may kumatawan sa bata sa mismong paglilitis; at
- Isang bond — karaniwang hinihingi ng korte sa guardian ng ari-arian bilang proteksyon ng bata.
Mahalaga: ang pagiging magulang ay hindi awtomatikong nagbibigay ng kapangyarihang ibenta o isangla ang ari-arian ng anak. Kailangan ng utos ng korte para doon, anuman ang halaga.
Kailan Kailangan ang Korte
- Kapag lumampas ang halaga ng ari-arian ng bata sa antas na itinakda ng batas para sa magulang na kumilos nang walang pagtatalaga;
- Kapag ibebenta, isasangla, o papalitan ang parte ng bata;
- Kapag hindi patas ang iminumungkahing hatian para sa bata; at
- Kapag may salungatan ng interes — halimbawa, kapag ang magulang ay isa ring heir na nakikipaghati sa bata.
Ang huling isyu ang madalas nakakalimutan. Kung ang nanay ay kapwa heir kasama ng kanyang mga anak, may posibleng salungatan, kaya may mga korte at Registry of Deeds na humihingi ng hiwalay na kinatawan o ng pag-apruba ng korte.
Praktikal na Alternatibo
Kung magulo o magastos ang guardianship, may mas simpleng daan: huwag munang hatiin. Puwedeng manatili ang ari-arian sa pangalan ng estate o sa co-ownership ng lahat ng heirs, at ilipat lang ito kapag nasa hustong gulang na ang mga bata. Ang estate tax ay dapat pa ring bayaran sa deadline, pero ang pisikal na paghahati ay puwedeng hintayin.
Ang Salungatan ng Interes na Madalas Nakakaligtaan
Isipin ang karaniwang sitwasyon: namatay ang ama, at ang naiwan ay ang ina at tatlong maliliit na anak. Ang ina ay kapwa tagapagmana at kinatawan ng kanyang mga anak. Ibig sabihin, siya ang nakikipaghati at siya rin ang pumipirma para sa kabilang panig ng hatian.
Karaniwang tinitingnan ito ng mga Registry of Deeds at ng mga korte, at may humihingi ng hiwalay na kinatawan para sa mga bata o ng pag-apruba ng korte sa hatian. Hindi ito paratang laban sa ina — pananggalang ito para sa bata at para na rin sa ina, dahil pinoprotektahan siya nito laban sa reklamo ng anak niya makalipas ang labinlimang taon. Kung malaki ang halaga, sulit ang dagdag na hakbang.
Praktikal na Payo
- Ihanda ang PSA birth certificate ng bawat batang heir at ang death certificate ng magulang;
- Simulan ang guardianship petition nang maaga kung may planong ibenta ang ari-arian;
- Ilagay sa hiwalay na account ang parte ng bata sa anumang perang natanggap, at itago ang mga resibo;
- Huwag pumirma ng waiver para sa bata — hindi maaaring talikuran ng magulang ang mana ng anak nang walang pahintulot ng korte.
Frequently Asked Questions
Puwede bang ako na lang na nanay ang pumirma para sa anak ko? Sa maliliit na halaga, karaniwang puwede ka bilang natural na tagapangalaga. Kapag malaki ang parte ng bata o may pagbebenta, kailangan ng pagtatalaga at pahintulot ng korte.
Puwede bang i-waive ko ang parte ng anak ko para sa kapatid ko? Hindi. Hindi maaaring talikuran ng magulang ang mana ng anak nang walang pahintulot ng korte, at malabong ito ay aprubahan dahil laban ito sa interes ng bata.
Kailangan ba ng korte para lang mailipat ang titulo? Depende sa halaga at sa patakaran ng Registry of Deeds. Sa maraming kaso, hinihingi nila ang court order kapag may menor de edad na kasama sa deed.
Paano kung ayaw naming maghati habang bata pa sila? Puwede ninyong iwang co-owned ang ari-arian at hatiin ito paglaki nila. Bayaran pa rin ninyo ang estate tax sa deadline para hindi lumaki ang penalty.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may maliliit na anak na kasama sa mana, matutulungan namin kayong ayusin ang tamang representasyon at ang papeles. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.