Nakadepende sa uri ng patent. Para sa agricultural free patent, inalis ng RA 11231 ang mga dating restriksyon sa pagbebenta at pagsasanla, kaya mas malaya na itong ipagbili. Para naman sa homestead at sales patent sa ilalim ng Public Land Act, nananatili ang limang taong pagbabawal sa paglilipat, at may karapatan pang tubusin ang lupa sa loob ng limang taon pagkatapos ng benta. Basahin ang annotation sa titulo — doon nakasulat ang aktwal na restriksyon.
Maraming benta ng lupa sa probinsya ang nabuwag dahil sa isang linyang nakasulat sa likod ng titulo. Ang lupang galing sa patent ay may sariling tuntunin, at hindi ito pareho para sa lahat.
Unang Hakbang: Alamin Kung Anong Patent
- Agricultural free patent — inalis ng RA 11231 ang mga restriksyon sa pagbebenta, pagsasanla, at paglilipat na dati ay ipinapataw ng Public Land Act;
- Homestead patent — nananatili ang limang taong pagbabawal sa paglilipat mula sa paglabas ng patent, at may karapatang tubusin ang lupa sa loob ng limang taon pagkatapos ng benta;
- Sales patent — may katulad ding restriksyon sa ilalim ng Public Land Act; at
- Residential free patent — may sariling tuntunin sa ilalim ng RA 10023; suriin ang annotation sa titulo.
Basahin ang Titulo, Hindi ang Sabi-sabi
Ang tunay na sagot ay nasa annotation sa titulo. Kapag ang lupa ay galing sa patent, karaniwang nakasulat sa likod ang partikular na restriksyon at ang petsa ng paglabas ng patent. Kumuha ng certified true copy at basahin ito nang buo bago pumirma ng kahit ano.
Ano ang Mangyayari Kung Lumabag
- Ang bentang labag sa restriksyon ay maaaring ideklarang walang bisa;
- Maaaring magsampa ang gobyerno ng aksyon para bawiin ang lupa;
- Maaaring mawala ang lupa sa bumili at mahirapan siyang mabawi ang pera; at
- Kadalasan, ang nagbenta at ang mga tagapagmana pa niya ang nakikinabang sa pagbuwag ng benta.
Praktikal na Payo
- Kung ikaw ang bibili, kumuha ng certified true copy at itanong ang petsa ng patent;
- Kung nasa loob pa ng restriksyon, hintayin ang pagtatapos nito bago ang benta;
- Huwag magpapirma ng “waiver” ng restriksyon — hindi ito nag-aalis ng pagbabawal na nasa batas; at
- Kumonsulta kung hindi malinaw ang uri ng patent — malaki ang halaga ng pagkakamali dito.
Frequently Asked Questions
Puwede na bang ibenta ang agricultural free patent kahit bago pa lang? Inalis ng RA 11231 ang mga dating restriksyon sa agricultural free patent, kaya mas malaya na itong ipagbili at isanla. Suriin pa rin ang annotation sa titulo para makita ang aktwal na nakasulat.
Ano ang limang taong pagbabawal? Sa homestead at sales patent sa ilalim ng Public Land Act, ipinagbabawal ang paglilipat sa loob ng limang taon mula sa paglabas ng patent, at may karapatang tubusin ang lupa sa loob ng limang taon pagkatapos ng benta.
Puwede bang isanla sa bangko ang lupang may patent? Depende sa restriksyon na nakaannotate. Ang ilang uri ay pinapayagan sa mga awtorisadong institusyon lamang, kaya mahalagang basahin ang titulo bago mag-apply ng loan.
Paano kung nabili ko na ang lupa at may restriksyon pala? Kumonsulta agad. May mga sitwasyong maaaring ayusin sa paglipas ng restriksyon, at may mga sitwasyong kailangang bawiin ang pera. Mahalaga ang mabilis na pagkilos.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may lupa kayong galing sa patent at may balak na ibenta o bilhin, matutulungan ka naming basahin ang restriksyon. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.