Iisa ang tanong: saan galing ang kita? Sa lehitimong negosyo, galing ito sa tunay na benta ng produkto o serbisyo sa mga taong hindi miyembro. Sa Ponzi at pyramiding, galing ito sa perang ipinapasok ng bagong miyembro. Kaya bumabagsak ang huli sa sandaling huminto ang bagong salapi — matematikal itong tiyak, hindi bad luck.
Ang pinakamahusay na scheme ay may totoong produkto, magandang opisina, at masayang miyembro. Ang tanging tanong na hindi nila kayang sagutin nang malinaw: saan talaga galing ang kita?
Ang Ponzi Scheme
Nangangako ng kita mula sa pamumuhunan, ngunit ang ibinabayad sa naunang miyembro ay galing sa perang ipinasok ng bagong miyembro. Walang tunay na operasyong kumikita, o kaya ay napakaliit nito kumpara sa ipinapangako. Ang mga senyales:
- Tuloy-tuloy at hindi nagbabagong kita, kahit anong mangyari sa merkado;
- Presyon na huwag mag-withdraw at sa halip ay mag-reinvest;
- Kakaunti o walang malinaw na dokumento sa iyong pamumuhunan; at
- Kompleks o lihim na paliwanag kung paano kumikita.
Ang Pyramiding
Dito, ang kita ay pangunahing galing sa pagre-recruit, hindi sa benta. Madalas may produkto para magmukhang lehitimo, ngunit:
- Ang produkto ay sobrang mahal kumpara sa halaga nito sa merkado;
- Kailangang bumili ng malaking stock para maging miyembro o mag-qualify sa bonus;
- Ang komisyon ay nakatali sa bilang ng na-recruit, hindi sa aktwal na naibenta sa mga hindi miyembro; at
- Walang buyback ng hindi naibentang imbentaryo.
Ang Lehitimong Direct Selling
- Ang produkto ay may tunay na presyo sa merkado at binibili ng mga taong hindi miyembro;
- Ang komisyon ay nakabatay sa aktwal na benta, hindi sa recruitment fee;
- Walang malaking bayad para lang sumali;
- May buyback policy sa hindi naibentang stock; at
- Malinaw at nakasulat ang compensation plan, at rehistrado ang kompanya sa DTI o SEC.
Ang Legal na Panig
Ang pangangalap ng puhunan mula sa publiko ay saklaw ng Securities Regulation Code (RA 8799). Ang alok ng “investment contract” — kung saan naglalabas ka ng pera sa isang common enterprise na umaasa sa pagsisikap ng iba para kumita — ay itinuturing na security at kailangang rehistrado maliban kung exempt. Bukod dito, may hiwalay na pananagutan sa estafa kung may panloloko, at may kapangyarihan ang SEC na maglabas ng advisory at cease and desist order.
Praktikal na Payo
- Itanong nang malinaw: “Ilang porsiyento ng kita ninyo ang galing sa benta sa taong hindi miyembro?”;
- Hilingin ang audited financial statements — hindi ang testimonial video;
- Hanapin ang SEC advisory sa pangalan ng kompanya at ng mga opisyal;
- Huwag isali ang kaibigan at pamilya para lang mabawi ang sarili mong puhunan; at
- Kung mahirap i-withdraw ang pera, iyon na ang sagot.
Frequently Asked Questions
Ilegal ba ang lahat ng networking? Hindi. Ang lehitimong direct selling na ang kita ay galing sa tunay na benta sa mga hindi miyembro ay legal. Nagiging problema ito kapag recruitment ang tunay na pinagkakakitaan.
Paano ko malalaman kung Ponzi ito? Tanungin kung saan galing ang perang ibinabayad sa mga naunang miyembro. Kung galing ito sa bagong miyembro at hindi sa tunay na operasyon, Ponzi ito.
May kaso ba ako kung nag-recruit ako nang hindi alam ang totoo? Maaaring may panganib, lalo na kung tumanggap ka ng komisyon. Itigil agad ang pagre-recruit, itago ang record, at kumonsulta tungkol sa posisyon mo.
Saan ako magrereklamo? Sa Securities and Exchange Commission para sa hindi awtorisadong pangangalap ng puhunan, at sa NBI o pulis para sa posibleng estafa.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi ka sigurado kung lehitimo ang inaalok sa iyo, matutulungan ka naming suriin ito bago mo ilabas ang pera. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.