Tatlong yugto ito: dissolution (ang pagtatapos ng relasyon), winding up (ang pagtatapos ng mga tapos-tapos na transaksyon at pagbabayad ng utang), at liquidation (ang paghahati ng natitira). Hindi ka malaya sa utang hangga't hindi natatapos ang winding up, at kailangan ang abiso sa mga creditor at customer para hindi ka managot sa mga bagong transaksyon.
Ang pinakamadalas na pagkakamali sa paghihiwalay ng magkasosyo: tumigil na lang silang mag-usap. Sa batas, hindi ito katapusan — at ang natitirang pananagutan ay nananatili sa dalawa.
Ang Tatlong Yugto
- Dissolution — ang pagbabago sa relasyon ng mga partner. Hindi pa ito katapusan ng partnership;
- Winding up — ang pagtatapos ng mga transaksyon, pagsingil, pagbabayad, at pagbenta ng asset; at
- Termination — kapag tapos na ang lahat at naipamahagi na ang natitira.
Ano ang Nagdudulot ng Dissolution
- Pagtatapos ng takdang panahon o ng layunin ng partnership;
- Kagustuhan ng isang partner, lalo na kung walang takdang panahon ang partnership;
- Pagkamatay, insolvency, o civil interdiction ng isang partner;
- Kautusan ng korte sa mga batayang gaya ng seryosong paglabag o kawalan ng kakayahan; at
- Pagiging labag sa batas ng negosyo.
Ang Pagkakasunod ng Pagbabayad
Sa liquidation, may pagkakasunod ang batas: una ang mga panlabas na creditor, sunod ang mga partner na nagpautang sa partnership, saka ang ibinalik na puhunan, at panghuli ang kita. Ang paglabag sa pagkakasunod na ito ay nagbubunga ng pananagutan sa mga creditor.
Ang Abiso na Hindi Dapat Kaligtaan
Kung hindi ka mag-aabiso sa mga taong dating nakipagtransaksyon sa inyo, maaari ka pa ring managot sa mga bagong obligasyong pinasok ng dating kasosyo mo. Kaya:
- Sulatan ang lahat ng supplier, customer, bangko, at landlord;
- Maglathala ng abiso kung malaki ang negosyo;
- Baguhin ang signatory sa bank account; at
- Bawiin ang anumang authority letter o special power of attorney.
Ang Buwis at ang Huling Bahagi
Ang pinakamatagal na bahagi ng pagsasara ay hindi ang paghahati kundi ang buwis. Simulan ito nang maaga:
- Ihain ang huling tax returns at bayaran ang anumang kulang;
- Isumite ang hindi nagamit na resibo at invoice para makansela;
- Kumuha ng tax clearance mula sa BIR — ito ang karaniwang hinihingi bago tanggapin ang pagsasara sa ibang ahensiya;
- Ihain ang retirement of business sa lungsod o bayan at bayaran ang huling lokal na buwis; at
- Ihain ang pagtatapos sa SEC at sa SSS, PhilHealth, at Pag-IBIG.
Ang hindi tapos na pagsasara ay patuloy na nag-iipon ng obligasyon sa permit at sa buwis kahit matagal nang walang operasyon — ito ang pinakakaraniwang nakakagulat na gastos.
Praktikal na Payo
- Gumawa ng listahan ng lahat ng asset at utang bago pa mag-usap tungkol sa paghahati;
- Magtakda kung sino ang hahawak sa mga kasong nakabinbin at sa warranty ng naibenta na;
- Ilagay ang mutual release clause sa kasunduan;
- Ihanda ang tax clearance nang maaga — ito ang pinakamatagal na bahagi; at
- Kung may pinagtatalunan, subukan muna ang mediation bago magkorte.
Frequently Asked Questions
Puwede ba akong basta umalis sa partnership? Sa partnership na walang takdang panahon, maaari kang magbitiw, ngunit kailangan itong nasa mabuting pananampalataya at may kaakibat pa ring winding up at abiso.
Malaya na ba ako sa utang kapag naghiwalay kami? Hindi. Nananatili ang pananagutan mo sa mga naunang utang maliban kung pumayag ang creditor na palayain ka.
Ano ang gagawin kung ayaw mag-liquidate ng kasosyo ko? Maaari kang humingi ng accounting at ng liquidation sa korte. Ihanda ang lahat ng record at subukan muna ang mediation.
Kailangan bang ipaalam sa SEC ang dissolution? Oo, kung rehistrado ang partnership. Kailangan din ang pagsasara sa BIR at sa lokal na pamahalaan para tumigil ang obligasyon sa buwis at permit.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung tatapusin ninyo ang partnership, matutulungan ka naming gawin itong malinis para walang bumalik na pananagutan. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.