Anim ang hakbang: (1) i-verify ang rehistro at ang katayuan sa SEC, (2) hingin ang audited financial statements ng tatlong taon, (3) alamin kung sino ang tunay na may hawak at ang track record nila, (4) tingnan ang mga kaso at ang SEC advisory, (5) unawain kung paano ka kikita at kung kailan mo mababawi ang pera, at (6) ipasuri ang dokumentong pipirmahan mo bago maglabas ng pondo.
Ang due diligence ay hindi para lamang sa malalaking mamumuhunan. Ang karamihan nito ay maaari mong gawin sa loob ng isang hapon — at doon nakikita ang pinakamalaking red flag.
Ang Papeles
- SEC record — aktibo ba ang rehistro, at napapanahon ba ang General Information Sheet at financial statements;
- Audited financial statements ng tatlong taon — tingnan ang trend, hindi lang ang isang taon;
- Income tax return — dapat tugma ito sa financial statements;
- Mayor's permit at BIR registration; at
- Titulo, lease, at kontrata ng mga pangunahing asset at kliyente.
Ang Mga Tao
Mas mahalaga pa ito kaysa sa numero. I-search ang pangalan ng bawat opisyal at may-ari — hindi lang ng kompanya. Marami ang nagsasara ng isang kompanya at nagbubukas ng bago sa parehong scheme. Tingnan ang naunang negosyo nila at kung paano ito natapos.
Ang Mga Tanong na Dapat Itanong
- Paano eksaktong kumikita ang negosyo, at sino ang bumibili?
- Anong porsiyento ng kompanya ang binibili ko, at ano ang karapatan ko sa desisyon?
- Sino ang ibang mamumuhunan at magkano ang binayaran nila?
- Ano ang gagamitin sa pera ko — may nakasulat bang plano?
- Paano at kailan ako makakalabas, at may buyback ba?
- Ano ang mangyayari kung kailangan ng karagdagang puhunan at hindi ako makasabay?
Ang Dokumento
Ipasuri bago maglabas ng pera. Bantayan ang:
- Anti-dilution — proteksiyon kapag nag-isyu sila ng bagong shares;
- Karapatan sa impormasyon — regular na financial report;
- Tag-along at drag-along — kung ibebenta nila ang kompanya;
- Deadlock at exit — ang paraan kung hindi na kayo magkasundo; at
- Milestone-based release ng pondo, sa halip na buo sa simula.
Praktikal na Payo
- Huwag mamuhunan ng perang kailangan mo sa susunod na dalawang taon;
- Huwag mangutang para mamuhunan;
- Bisitahin ang aktwal na opisina at operasyon, hindi lang ang presentation;
- Kausapin ang isang customer at isang supplier nila; at
- Kung ayaw nilang magbigay ng dokumento, iyon na ang sagot.
Frequently Asked Questions
Saan ko makikita ang rehistro ng kompanya? Sa Securities and Exchange Commission para sa korporasyon at partnership, at sa DTI para sa business name ng single proprietorship.
Ano ang pinakamahalagang dokumento? Ang audited financial statements ng tatlong taon at ang income tax return. Dapat magkatugma ang mga ito at makita ang trend, hindi lang ang isang taon.
Paano kung ayaw nilang magpakita ng dokumento? Ito mismo ang sagot. Ang lehitimong kompanyang nangangalap ng puhunan ay handang magpakita ng papeles sa seryosong mamumuhunan.
Kailangan ba ng abogado sa maliit na pamumuhunan? Hindi laging, ngunit kung malaki ang halaga o may pipirmahan kang shareholders agreement, mas mura ang magpasuri kaysa sa mawalan ng buong puhunan.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may pamumuhunan kang isinasaalang-alang, matutulungan ka naming suriin ang dokumento bago ka maglabas ng pera. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.