May proseso para hindi ka singilin ng bayad sa korte kung talagang wala kang kakayahan. Tawag dito ay pagkilala bilang indigent litigant. Isasama mo sa complaint mo ang kahilingan, kasama ang sinumpaang salaysay tungkol sa kita mo at sa ari-arian mo, at ang sertipikasyon mula sa barangay at sa assessor. May itinakdang pamantayan sa kita at sa halaga ng ari-arian. Kapag naaprubahan, hindi ka sisingilin at ituturing itong bigat sa anumang mababawi mo sa hinaharap.
Hindi dapat ang kahirapan ang dahilan para mawalan ka ng katarungan. May ruta ang sistema para dito, kaya lang hindi ito alam ng marami.
Ang Dalawang Magkaibang Tulong
- Indigent litigant — eksempsyon sa bayad sa korte: docket fee, bayad sa sheriff, at ilang iba pa;
- Legal aid — libreng abogado mula sa Public Attorney's Office o sa Integrated Bar of the Philippines;
- Puwedeng pareho — hindi ito magkasalungat; puwede kang may libreng abogado at eksempted din sa bayad;
- Magkaibang proseso — ang una ay hinihiling sa korte, ang pangalawa ay sa tanggapan ng abogado; at
- Magkaibang pamantayan — may sarili silang basehan ng pagsusuri.
Ang Kailangang Patunay
Ang korte ay hindi basta naniniwala sa sabi lang. Karaniwang hinihingi:
- Sinumpaang salaysay tungkol sa kita mo at ng pamilya mo, at sa ari-arian ninyo;
- Sertipikasyon mula sa barangay tungkol sa kalagayan ninyo;
- Sertipikasyon mula sa assessor ng lungsod o munisipyo na wala kang nakarehistrong ari-arian, o kung mayroon, ano ang halaga nito;
- Latest income tax return o sertipikasyon ng kawalan ng kita; at
- Anumang dokumentong sumusuporta sa kalagayan mo.
Ang Mga Hakbang
Isama ang kahilingan sa mismong complaint o petisyon mo, hindi bilang hiwalay na dokumento sa ibang araw.
Ang Dapat Mong Malaman
Hindi ito kanselasyon ng bayad kundi pagpapaliban. Kapag nanalo ka at may nabawi ka, ang bayad sa korte ay ituturing na bigat sa nabawi mo at maaaring bawasin doon. Puwede rin itong tutulan ng kabilang panig kung may ebidensya silang may kakayahan ka naman — kaya mahalagang totoo ang inilagay mo sa sinumpaang salaysay.
Praktikal na Payo
- Kunin ang mga sertipikasyon bago pa maghain, dahil may proseso at panahon ito;
- Maging tapat sa sinumpaang salaysay — ang kasinungalingan dito ay may sariling bunga;
- Kung may maliit kang ari-arian, isaad ito kasama ang halaga sa tax declaration;
- Lumapit din sa Public Attorney's Office para sa abogado; at
- Kung tinanggihan ka, itanong ang dahilan — madalas kulang lang ang dokumento.
Frequently Asked Questions
Sino ang puwedeng maging indigent litigant? Ang taong walang sapat na kita para sa pangunahing pangangailangan ng pamilya at walang ari-ariang lampas sa itinakdang halaga. May pamantayan ang korte para dito.
Libre ba talaga o babayaran ko rin sa huli? Ito ay pagpapaliban, hindi kanselasyon. Kapag nanalo ka at may nabawi, ang bayad sa korte ay maaaring bawasin sa nabawi mo.
Puwede bang tutulan ng kabila ang pagiging indigent ko? Oo, kung may ebidensya silang may kakayahan ka naman. Kaya napakahalagang totoo at kumpleto ang sinumpaang salaysay mo.
Kasama ba ang libreng abogado dito? Hiwalay ito. Ang eksempsyon sa bayad ay hinihiling sa korte; ang libreng abogado ay hinihingi sa Public Attorney's Office o sa legal aid. Puwede kang mabigyan ng pareho.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may makatuwirang reklamo ka pero walang pambayad sa korte, may proseso para dito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.