Hindi lahat ng chismis ay kaso, pero kapag hayagang sinabihan ka ng bagay na sumisira sa reputasyon mo at may nakarinig, puwede itong maging oral defamation o slander. Mahalagang malaman: ang oral defamation ay nagpe-prescribe sa loob lang ng anim na buwan, kaya hindi mo ito puwedeng patagalin. Karaniwang kailangan mo munang dumaan sa barangay conciliation bago ka makapagsampa sa korte kung magkapitbahay kayo sa iisang lungsod o bayan.
Ikinakalat ng kapitbahay mo na magnanakaw ka, na may kabit ka, o na may sakit ka. Wala namang katotohanan, pero naniniwala na ang kalye. Ang tanong ng marami: puwede ko ba siyang kasuhan, o pabayaan ko na lang?
Kailan Nagiging Legal na Usapin ang Chismis
Ang paninirang-puri na sinasabi lang nang pasalita ay tinatawag na oral defamation o slander. Para maging kaso ito, karaniwang kailangan ang mga sumusunod:
- May imputasyon — may partikular na krimen, bisyo, depekto, o bagay na sumisira sa pangalan mo, hindi basta pangit na salita;
- Publikasyon — may ibang taong nakarinig maliban sa inyong dalawa;
- Natukoy ka — malinaw na ikaw ang tinutukoy, kahit hindi binanggit ang buong pangalan; at
- May malisya — sa maraming kaso ay ipinapalagay ito, maliban sa ilang pribilehiyadong pahayag.
May pagkakaiba ang grave at simple na oral defamation. Ang timbang ay nasa bigat ng salita, sa relasyon ninyo, at sa sitwasyon nang sabihin ito. Ang mainit na sagutan sa gitna ng away ay madalas na mas magaan ang tingin ng korte kaysa sa kalmado at sinadyang paninira.
Ang Deadline na Madalas Ikinatatalo
Ito ang pinakamahalagang bahagi: ang oral defamation at slander by deed ay nagpe-prescribe sa loob ng anim na buwan. Ibig sabihin, kapag lumagpas ang anim na buwan mula nang sabihin ang paninira at wala kang ginawang pormal na hakbang, patay na ang kriminal na aksyon. Marami ang nagtatanong pagkatapos ng isang taon — huli na. Kaya kung seryoso ka, kumilos sa loob ng unang linggo.
Ang Proseso
- Idokumento agad — isulat ang eksaktong salita, ang petsa, ang lugar, at kung sino ang nakarinig;
- Kunin ang testigo — humingi ng maikling salaysay habang sariwa pa. Ito ang bumubuhay o pumapatay sa kaso;
- Barangay — magsampa ng reklamo sa Lupon. Kung magkapitbahay kayo sa iisang lungsod o bayan, mandatoryo ito sa ilalim ng RA 7160. Karamihan ng ganitong away ay natatapos sa kasunduan at paghingi ng paumanhin;
- Certificate to File Action — kung walang kasunduan, ito ang kukunin mo bago pumunta sa prosecutor o sa korte; at
- Reklamo — ihain ito habang nasa loob pa ng anim na buwan.
Ang Sibil na Ruta
Hindi kriminal na kaso lang ang opsyon. Sa ilalim ng Civil Code, may hiwalay na proteksyon ang dignidad, personalidad, privacy, at kapayapaan ng isip ng bawat tao, at may pananagutan ang sinumang nang-aabuso ng karapatan o gumagawa ng bagay na labag sa moral at magandang kaugalian. Puwede kang humingi ng moral damages nang hiwalay sa kriminal na kaso. Sa maraming pamilya, mas praktikal ang sibil na ruta o ang kasunduan sa barangay na may pormal na pagbawi ng paratang.
Praktikal na Payo
- Huwag gumanti ng paninira — magiging pareho kayong akusado at mawawala ang bentahe mo;
- Kung sinulat niya ito o ipinadala sa grupo, iba na ang usapin — libel ang tawag doon at mas mahaba ang panahon bago mag-prescribe;
- Ilista ang aktuwal na pinsala — nawalang kliyente, natanggal sa trabaho, gastos sa konsultasyon; at
- Kumilos agad — anim na buwan lang ang mayroon ka.
Frequently Asked Questions
Gaano katagal bago mag-prescribe ang oral defamation? Anim na buwan mula nang sabihin ang paninira. Kapag lumagpas ito nang walang pormal na hakbang, hindi na puwedeng ituloy ang kriminal na aksyon.
Kailangan ba ng testigo? Halos laging oo. Ang isa sa mga elemento ay may ibang nakarinig maliban sa inyong dalawa. Kung wala kang testigo, mahina ang kaso kahit totoo ang nangyari.
Kailangan ko bang dumaan sa barangay? Kung magkapitbahay kayo sa iisang lungsod o bayan, karaniwang oo. Kailangan ng Certificate to File Action bago tanggapin ng prosecutor o ng korte ang reklamo.
Puwede ba akong humingi ng danyos nang hindi kriminal na kaso? Puwede. May hiwalay na proteksyon ang Civil Code sa dignidad at kapayapaan ng isip ng tao, kaya puwedeng humabol ng moral damages sa sibil na aksyon.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung sinisira na ang pangalan mo sa kalye at hindi ito humihinto, mahalagang kumilos habang maaga pa dahil maikli ang panahon. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.