May karapatan ang kasambahay sa buwanang sahod na hindi bababa sa itinakdang minimum sa rehiyon, at dapat itong bayaran nang tuwiran at sa cash. Ipinagbabawal ang debt bondage — hindi puwedeng gamitin ang utang bilang dahilan para pigilin ang sahod o para pilitin siyang manatili. Ipinagbabawal din ang pagbawas ng sahod para sa gamit at pagkaing bahagi na ng kasunduan. Ang reklamo ay maaaring dalhin sa barangay para sa maagang pag-aayos, o sa DOLE para sa mga usaping may kinalaman sa sahod at kondisyon.
Isa sa pinakamadalas na hinaing sa likod ng mga pinto: hindi binabayaran ang kasambahay, o binabawasan nang hindi maipaliwanag. May malinaw na tuntunin ang Batas Kasambahay para dito.
Ang Panuntunan sa Sahod
- Hindi bababa sa minimum na itinakda para sa kasambahay sa rehiyon;
- Buwanang bayad na ibinibigay nang tuwiran sa kasambahay;
- Sa cash — hindi sa pagkain, damit, o iba pang bagay;
- May talaan ng bawat sahod na dapat makita ng kasambahay; at
- Walang kaltas para sa pagkain at tirahan na bahagi na ng kasunduan.
Ang Pagbabawal sa Debt Bondage
Ipinagbabawal ang paggamit ng utang bilang tanikala. Hindi puwedeng pigilin ang sahod hanggang mabayaran ang cash advance, hindi puwedeng pilitin ang kasambahay na manatili dahil sa utang, at hindi puwedeng hawakan ang pasaporte, ID, o iba pang personal na dokumento niya. Ang mga gawaing ito ay hindi lang paglabag sa Batas Kasambahay — sa malubhang anyo, maaari itong may hiwalay na kriminal na pananagutan.
Ang Proseso ng Reklamo
Para sa maagang pag-aayos, maaaring dalhin ang usapin sa barangay ng lugar kung saan nagtatrabaho ang kasambahay. Para sa mga usaping may kinalaman sa sahod at kondisyon ng trabaho, maaaring maghain sa DOLE. Kung may pananakit, pang-aabuso, o pagpigil sa kalayaan, agad na lumapit sa barangay, sa pulisya, o sa social welfare office — hindi ito naghihintay ng conciliation.
Praktikal na Payo
- Magtala ng bawat buwan na hindi nabayaran at ng halaga;
- Itago ang kopya ng kontrata at ang anumang resibo o mensahe;
- Kumuha ng testigo — kapitbahay, kamag-anak, o kapwa kasambahay;
- Huwag pumirma ng anumang pagtanggap ng bayad na hindi naman natanggap; at
- Kung may pang-aabuso, huwag hintayin ang barangay — humingi agad ng tulong.
Frequently Asked Questions
Puwede bang bawasan ang sahod para sa pagkain at tirahan? Hindi kung ang pagkain at tirahan ay bahagi na ng kasunduan sa trabaho. Ipinagbabawal ang ganitong kaltas sa ilalim ng Batas Kasambahay.
Puwede bang pigilin ang sahod dahil may utang ang kasambahay? Hindi. Ipinagbabawal ang debt bondage. Ang utang ay hindi maaaring gamitin para pigilin ang sahod o para pilitin ang kasambahay na manatili.
Saan magrereklamo ang kasambahay? Maaaring magsimula sa barangay para sa maagang pag-aayos, o maghain sa DOLE para sa mga usaping may kinalaman sa sahod at kondisyon. Kung may pang-aabuso, agad na lumapit sa pulisya o sa social welfare office.
Puwede bang hawakan ang pasaporte o ID ng kasambahay? Hindi. Ipinagbabawal ang pagpigil ng mga personal na dokumento, at sa malubhang anyo ay maaari itong magdulot ng hiwalay na kriminal na pananagutan.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kasambahay na hindi binabayaran o pinipigilan ang sahod, may malinaw na proseso ng reklamo sa barangay at sa DOLE. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.