May dalawang daan. Sa loob ng anim na buwan mula sa petsa ng kasunduan, puwede mong hilingin sa Lupon mismo ang execution — ito ang pinakamabilis at pinakamura. Pagkalipas ng anim na buwan, ang ruta ay aksyon sa naaangkop na korte para ipatupad ang kasunduan. Sa parehong ruta, kailangan mo ng nilagdaang kopya ng kasunduan, patunay na lumipas na ang sampung araw nang walang pagtutol, at talaan ng hindi pagtupad.
Nagkasundo kayo sa barangay na babayaran ka niya buwan-buwan. Dalawang buwan siyang nagbayad, tapos tumigil. Ngayon, iniiwasan ka na naman. Hindi mo na kailangang magsimula sa umpisa — may hawak ka nang dokumentong may bisa ng hatol.
Ang Unang Ruta: Execution sa Lupon
Sa ilalim ng RA 7160, ang amicable settlement na naging pinal ay puwedeng ipatupad ng Lupon mismo sa loob ng anim na buwan mula sa petsa ng kasunduan. Ganito ito ginagawa:
- Sumulat ka ng motion for execution o pormal na hiling sa punong barangay, na nakasaad ang petsa ng kasunduan at kung ano ang hindi tinupad;
- Ilakip ang kopya ng nilagdaang kasunduan at ang talaan ng bayad at hindi bayad;
- Magtatakda ang barangay ng pagdinig at uutusan ang kabilang panig na tuparin ito; at
- Kung tumanggi pa rin, itatala ito — at ang record na iyon ang magiging batayan mo sa korte.
Mahalaga ang anim na buwan. Marami ang nawawalan ng pinakamurang ruta dahil naghintay sila nang isang taon bago kumilos.
Ang Ikalawang Ruta: Korte
Pagkalipas ng anim na buwan, ang kasunduan ay ipinapatupad sa pamamagitan ng aksyon sa naaangkop na korte. Ang mabuting balita: hindi mo na kailangang patunayan ulit ang buong kuwento — ang kasunduan mismo ang batayan ng aksyon mo. Kung pera ang usapan at nasa loob ng limitasyon ang halaga, ang small claims ay karaniwang ang pinakamabilis at hindi nangangailangan ng abogado sa aktuwal na pagdinig.
Ang Ebidensyang Kailangan Mo
- Nilagdaang kopya ng kasunduan — malinaw ang petsa at ang lagda ng dalawang panig;
- Sertipikasyon ng barangay — na naging pinal ito at walang naihaing pagtutol sa loob ng sampung araw;
- Talaan ng bayad — kung anong hulog ang natanggap mo at kailan;
- Demand — text, chat, o liham na sinisingil mo siya; at
- Blotter — kung may pagtanggi o pananakot sa gitna ng paniningil.
Mga Karaniwang Pagkakamali
- Walang kopya — humingi agad sa barangay secretary at kunan ng litrato;
- Malabong salita — kung ang nakasulat ay babayaran kapag may pera, mahirap ipatupad. Sa susunod, ilagay ang eksaktong petsa;
- Bagong kasunduan nang walang record — kung nagkasundo kayo ulit sa labas, ipatala ito sa barangay; at
- Paghihintay — ang katahimikan mo ang nagpapatagal ng lahat.
Praktikal na Payo
- Markahan sa kalendaryo ang ikaanim na buwan mula sa petsa ng kasunduan;
- Tumanggap ng bayad nang may resibo o sa bangko para may bakas;
- Huwag mong sirain ang lumang kasunduan kahit gumawa kayo ng bago; at
- Kung malaki ang halaga o may ari-ariang kasangkot, kumonsulta bago pumili ng ruta.
Frequently Asked Questions
Gaano katagal bago mawalan ng bisa ang kasunduan? Hindi ito nawawalan ng bisa, pero ang mabilis na execution sa pamamagitan mismo ng Lupon ay puwede lang sa loob ng anim na buwan mula sa petsa ng kasunduan. Pagkatapos, korte na ang ruta.
Kailangan ko bang magsimula ulit sa barangay? Hindi. Ang kasunduan na naging pinal ay may bisa ng hatol, kaya ito na mismo ang batayan ng execution o ng aksyon sa korte.
Ano ang gagawin kung walang kopya ang kasunduan? Humingi agad ng kopya sa barangay secretary. Kung wala talagang record, mahihirapan kang ipatupad ito at maaaring kailanganin mong magsampa ng bagong kaso sa pinag-ugatang utang.
Puwede bang small claims ang ihain? Puwede kung pera lang ang habol at nasa loob ng limitasyong itinakda ng Korte Suprema ang halaga. Hindi kailangan ng abogado sa aktuwal na pagdinig ng small claims.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung matagal na nilang binabalewala ang kasunduan sa barangay, matutulungan ka naming ihain ang tamang motion o kaso para maipatupad ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.