Malaking bahagi nito ay bukas na sa publiko. Sa ilalim ng Government Procurement Reform Act (RA 9184), ang mga anunsiyo ng bidding, ang abstract of bids, at ang notice of award ay dapat nakalathala sa sistema ng procurement ng gobyerno at sa website ng ahensiya. Ang kontrata mismo ay puwede mong hilingin sa ahensiya o sa LGU, at kung tinanggihan, sa pamamagitan ng FOI. May karagdagang pinagkukunan pa: ang ulat ng Commission on Audit at ang project billboard na dapat naka-post sa mismong lugar ng proyekto.
May proyektong itinatayo sa inyong lugar at gusto mong malaman kung magkano, sino ang kontratista, at kailan ito dapat matapos. Karamihan ng impormasyong iyon ay dapat nang nakalantad.
Ang mga Bukas na Pinagkukunan
- Sistema ng procurement ng gobyerno — dito nakalathala ang anunsiyo ng bidding at ang award;
- Website at bulletin board ng ahensiya o ng LGU;
- Project billboard sa mismong lugar ng proyekto, na dapat nagsasaad ng pangalan, halaga, kontratista, at panahon;
- Ulat ng Commission on Audit, na pampubliko at naka-post online; at
- Mga ulat sa buong pagbubunyag ng lokal na pamahalaan.
Paano Humingi ng Kopya
- Magsulat sa pinuno ng ahensiya o sa bids and awards committee;
- Isaad ang pangalan ng proyekto, ang lokasyon, at ang tinatayang taon;
- Tukuyin ang partikular na dokumento: kontrata, notice of award, o abstract of bids;
- Kung tinanggihan, gamitin ang FOI o ang lokal na ordinansa sa transparency; at
- Ipa-selyo ang kopya mo bilang patunay ng petsa ng paghingi.
Ano ang Puwedeng Ipagkait
- Personal na impormasyon ng mga indibiduwal sa loob ng dokumento;
- Kompidensiyal na impormasyon ng negosyo na hindi bahagi ng pampublikong bidding;
- Mga dokumento ng nakabinbing imbestigasyon kaugnay ng proyekto; at
- Pero hindi ang buong kontrata nang dahil lang sa isang protektadong bahagi — puwedeng takpan ito at ibigay ang natitira.
Praktikal na Payo
- Kunan ng litrato ang project billboard — nandoon na ang karamihan ng batayang impormasyon;
- Kung walang billboard, iyon mismo ang unang iuulat mo;
- Ihambing ang aktuwal na gawa sa nakasaad na saklaw ng kontrata;
- Kung may hinihinalang anomalya, iulat sa Commission on Audit at sa Ombudsman.
Frequently Asked Questions
Bukas ba sa publiko ang kontrata ng gobyerno? Malaking bahagi nito ay bukas. Ang anunsiyo ng bidding at ang award ay dapat nakalathala, at ang kontrata ay puwedeng hilingin sa ahensiya o sa pamamagitan ng FOI.
Saan ko makikita ang halaga ng proyekto? Sa project billboard sa mismong lugar, sa sistema ng procurement ng gobyerno, at sa mga ulat sa buong pagbubunyag ng ahensiya o ng LGU.
Paano kung walang billboard ang proyekto? May obligasyong maglagay nito. Ang kawalan mismo ay maiuulat sa ahensiya, sa DILG, at sa Commission on Audit bilang hindi pagsunod.
Puwede bang ipagkait ang buong kontrata? Karaniwang hindi. Kung may protektadong bahagi, puwede itong takpan at ibigay ang natitira. Hilingin ito nang tuwiran sa request o sa apela mo.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may proyekto sa inyong lugar na nais ninyong suriin, matutulungan ka naming hingin ang tamang dokumento. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.