Dalawang magkahiwalay na estate ang aayusin, hindi isa. Sa unang kamatayan, hahatiin muna ang pinagsamang ari-arian: kalahati sa nabubuhay na asawa bilang parte niya, at ang kalahati ng namatay ang pumapasok sa kanyang estate. Ang nabubuhay na asawa ay nakakamana rito, at pagkamatay niya ay pumapasok ang lahat ng kanyang ari-arian sa kanyang sariling estate. Kaya may dalawang settlement at dalawang estate tax return, at mahalaga ang pagkakasunod ng petsa.
Karaniwan ito lalo na sa mga matatanda: namatay ang ama, at makalipas ang ilang buwan o taon ay sumunod ang ina. Napapabayaan ng pamilya ang una at inaayos na lang ang pangalawa — hindi ito puwede.
Ang Unang Kamatayan
- Hatiin muna ang pinagsamang ari-arian ng mag-asawa;
- Ang kalahati ay parte ng nabubuhay na asawa bilang ko-may-ari, hindi mana;
- Ang kalahati ng namatay ay pumapasok sa kanyang estate; at
- Hahatiin ito sa mga anak at sa nabubuhay na asawa ayon sa panuntunan ng mana.
Ang Ikalawang Kamatayan
Pagkamatay ng nabubuhay na asawa, ang pumapasok sa kanyang estate ay: ang kanyang kalahating parte bilang ko-may-ari, ang kanyang minana mula sa unang namatay, at ang anumang sarili niyang ari-arian. Hahatiin ito sa kanyang mga tagapagmana — karaniwan ay ang mga anak.
Bakit Mahalaga ang Petsa
Ang pagkakasunod ng petsa ang nagtatakda kung sino ang nakamana kanino. Kung magkalapit ang dalawang kamatayan, kailangang maging tumpak ang oras at petsa sa death certificate. Kung sabay silang namatay at hindi matukoy kung sino ang nauna, may hiwalay na panuntunan: ipinapalagay na sabay silang namatay at walang nagmana sa isa't isa.
Ang Praktikal na Pagkakasunod-sunod
- Ayusin muna ang unang estate bago ang pangalawa — hindi ito puwedeng laktawan;
- Maghain ng dalawang estate tax return, bawat isa ay may sariling kompyutasyon;
- Tandaan na ang interes at multa ay tumatakbo sa una habang naghihintay kayo; at
- Gumawa ng malinaw na inventory bawat petsa ng kamatayan, dahil maaaring nagbago ang ari-arian sa pagitan.
Frequently Asked Questions
Puwede bang isang settlement na lang para sa dalawa? Puwedeng gawin sa isang dokumento ang paglalahad, pero magkahiwalay pa rin ang dalawang estate at ang dalawang kompyutasyon ng buwis.
Ano ang mangyayari kung matagal nang patay ang una? Kailangan pa ring ayusin ito, at may naipong interes at multa. Kumonsulta kung paano ito babawasan at kung ano ang tamang pagkakasunod.
Sino ang nakamana sa unang namatay? Ang mga anak at ang nabubuhay na asawa, ayon sa panuntunan ng mana. Ang minana ng asawa ay pumapasok naman sa kanyang estate paglaon.
Paano kung sabay silang namatay? Kung hindi matukoy kung sino ang nauna, ipinapalagay na sabay sila at walang nagmana sa isa't isa. Direktang sa mga anak ang bawat estate.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung magkasunod na namatay ang inyong mga magulang at hindi pa naaayos ang alinman, matutulungan ka naming sundin ang tamang pagkakasunod. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.