Ang promissory note ay nakasulat at walang kondisyong pangako na magbabayad ng tiyak na halaga sa takdang panahon. Dapat nakalagay: pangalan at address ng magkabilang panig, ang eksaktong halaga sa titik at bilang, ang petsa ng utang at ng bayad, ang interes kung mayroon, at ang pirma ng umutang. Kung walang nakasulat na interes, walang masisingil na interes.
Kapag nagpautang ka nang walang papel, hindi mo nawawala ang karapatan mo — nawawala lang ang madaling paraan para patunayan ito. Ang promissory note ang pinakamura at pinakamabilis na solusyon.
Ano ang Dapat Nilalaman
- Petsa at lugar ng paglagda;
- Buong pangalan at address ng nagpautang at ng umutang, at ang uri at numero ng ID;
- Halaga sa titik at sa bilang, at ang pahayag na natanggap na ito;
- Petsa ng bayad — buo o hulugan, na may iskedyul;
- Interes — kung magkano at kung buwanan o taunan;
- Penalty sa pagkaantala, kung mayroon;
- Acceleration clause — na kapag nakaligtaan ang isang hulog, mababayaran na agad ang buong balanse; at
- Pirma ng umutang at ng dalawang saksi.
Ang Panuntunan sa Interes
Isang bagay ang dapat tandaan: walang interes na masisingil maliban kung ito ay tahasang napagkasunduan nang nakasulat. Ang verbal na usapan sa interes ay hindi maipatutupad. Kung walang nakasulat na rate, ang korte ay karaniwang naglalapat ng legal na interes na anim na porsiyento (6%) kada taon mula sa demand.
Sa kabilang banda, ang sobra-sobra at hindi makatarungang rate ay maaaring ipawalang-bisa ng korte at palitan ng legal na interes. Kaya hindi mo kalamangan ang maglagay ng napakataas na porsiyento.
Kailangan Bang Notaryado
Hindi para sa bisa. Pero ang notaryadong promissory note ay public document — hindi mo na kailangang patunayan ang pirma at mahirap na itong itanggi. Kung malaki ang halaga o hindi mo lubos na kilala ang umutang, sulit ang gastos sa notaryo.
Ang mga Karagdagang Clause na Mahalaga
Bukod sa halaga at petsa, may ilang linyang malaki ang naidudulot kapag umabot sa paniningil:
- Acceleration — kapag nakaligtaan ang isang hulog, buong balanse na agad ang masisingil;
- Waiver of demand — na hindi na kailangan pa ng abiso bago maituring na delinquent, kaya agad nagsisimula ang interes;
- Venue — ang lungsod kung saan isasampa ang kaso, mahalaga ito kung malayo kayo sa isa't isa;
- Attorney's fees — ang porsiyentong masisingil kapag napilitan kang magdemanda; at
- Collateral — kung may isasangla, gawing hiwalay at wastong mortgage, hindi lang banggitin sa note.
Maikli lang ang mga ito, ngunit ito ang nagtatakda kung gaano kabilis at gaano kamura ang paniningil mo mamaya.
Praktikal na Payo
- Kunan ng litrato ang ID ng umutang at ilakip ito sa likod ng note;
- Ibigay ang pera sa pamamagitan ng bank transfer o GCash kahit may note ka na — dobleng patunay;
- Bawat bayad, gumawa ng resibo o mensaheng nagsasaad ng natitirang balanse;
- Huwag ibigay ang orihinal na note sa umutang hangga't hindi buo ang bayad; at
- Kapag bayad na, isulat ang “PAID IN FULL” sa orihinal at ibalik ito — proteksiyon din ito sa iyo.
Frequently Asked Questions
Valid ba ang promissory note na sulat-kamay? Oo. Walang hinihinging pormat ang batas. Ang sulat-kamay at pirmadong note ay valid at maaaring gamiting ebidensya sa korte.
Puwede bang maningil ng interes kahit walang nakasulat? Hindi ang stipulated interest. Ngunit kapag nag-demand ka na at hindi pa rin nagbayad, maaaring magpataw ang korte ng legal na interes mula sa demand.
Ano ang mangyayari kung nawala ang orihinal na promissory note? Maaari ka pa ring maningil sa pamamagitan ng kopya at iba pang ebidensya, ngunit mas mahirap ito. Palaging mag-scan at magtago ng kopya sa hiwalay na lugar.
Ilang taon bago mawalan ng bisa ang promissory note? Sampung taon mula sa araw na dapat bayaran, dahil nakasulat na kontrata ito. Nauudlot ang bilang kapag may nakasulat na demand o pag-amin ng utang.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung magpapautang ka ng malaking halaga o may pautang kang walang dokumento, matutulungan ka naming ihanda ang tamang papel. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.