Ang utang sa kooperatiba ay pinamamahalaan ng Philippine Cooperative Code (RA 9520) at ng by-laws ng mismong kooperatiba. Karaniwang ginagamit na seguridad ang share capital at savings mo, at madalas na kailangan ng co-maker na kasapi rin. Bago magkorte, ang alitan sa pagitan ng kasapi at ng kooperatiba ay dapat munang dumaan sa conciliation at mediation sa loob ng kooperatiba, at pagkatapos ay sa Cooperative Development Authority.
Mas mababa ang interes, mas madaling aprubahan, at kakilala mo ang mga opisyal — kaya popular ang utang sa kooperatiba. Iba nga lang ang batas na sumasakop dito.
Ang By-Laws ang Unang Basahin
Hindi lang ang promissory note ang sumasakop sa iyo — ang Articles of Cooperation at by-laws ay bahagi rin ng relasyon ninyo. Nandoon ang panuntunan sa halaga ng puwedeng utangin batay sa share capital, ang interes, ang penalty, at ang epekto ng pagkulang sa bayad sa pagiging kasapi mo.
Ang Share Capital at Savings Mo
Karaniwang may probisyon na maaaring ilapat sa utang ang share capital at deposito mo kapag nagkulang ka. Bago pumirma, alamin:
- Kailan nila maaaring ilapat ito — agad ba, o pagkatapos ng ilang buwan ng pagkukulang;
- Ilalapat ba ito muna sa penalty at interes, o sa principal;
- Ano ang epekto sa pagiging kasapi mo at sa patronage refund; at
- Kailan mo maaaring bawiin ang share capital kung magbibitiw ka bilang kasapi.
Ang Co-maker na Kasapi
Malaking bahagi ng sistema ng kooperatiba ang co-maker. Tandaan: kapag pumirma ka bilang co-maker ng kasamahan mo, ikaw ay may utang din, at maaaring ilapat ang iyong share capital sa utang niya kung ganoon ang nakasaad sa by-laws. Huwag pumirma nang hindi mo alam ang halaga at ang kondisyon.
Ang Proseso ng Alitan
Hindi diretso sa korte ang away sa kooperatiba. Ang panuntunan ay:
- Una, ang conciliation at mediation sa loob ng kooperatiba ayon sa by-laws;
- Pangalawa, ang pagdulog sa Cooperative Development Authority para sa mediation at conciliation;
- Pangatlo, ang voluntary arbitration kung pumayag ang dalawang panig; at
- Ang korte ang huling daan kung hindi naayos.
Ang Karapatan Mo Bilang Kasapi
Hindi ka lamang umuutang sa kooperatiba — isa kang may-ari nito. Kaakibat nito ang mga karapatang bihirang ginagamit:
- Dumalo at bumoto sa general assembly, kung saan pinagpapasyahan ang mga patakaran sa pautang;
- Suriin ang mga talaan ng kooperatiba ayon sa panuntunan ng by-laws;
- Makatanggap ng patronage refund at interest on share capital kapag may kita;
- Maghain ng reklamo sa mga opisyal sa pamamagitan ng itinakdang proseso; at
- Magbitiw bilang kasapi at bawiin ang share capital, alinsunod sa kondisyon ng by-laws.
Kung may hinala kang may maling pamamahala sa pondo, ang tamang daan ay ang nakasulat na reklamo at ang pagdulog sa Cooperative Development Authority — hindi ang pagtigil sa pagbabayad.
Praktikal na Payo
- Humingi ng kopya ng by-laws — karapatan mo ito bilang kasapi;
- Humingi ng statement of account taun-taon at ihambing ito sa sarili mong record;
- Kung magbibitiw ka bilang kasapi, alamin muna ang epekto sa utang at sa share capital;
- Huwag maging co-maker ng higit sa kaya mong bayaran; at
- Kung may hindi pagkakaunawaan, isulat ito at dumaan sa conciliation — mas mabilis at mas mura.
Frequently Asked Questions
Puwede bang kunin ng kooperatiba ang share capital ko para bayad sa utang? Karaniwang oo kung nakasaad ito sa by-laws at sa napirmahan mong kasunduan. Basahin ang probisyon bago pumirma at alamin ang pagkakasunod ng paglalapat.
Mananagot ba ako bilang co-maker sa kooperatiba? Oo. Ang co-maker ay may sariling obligasyon at maaaring ilapat ang share capital mo sa utang na iyon kung ganoon ang nakasaad sa by-laws.
Puwede ba akong dumiretso sa korte laban sa kooperatiba? Karaniwang hindi. Dapat munang dumaan sa conciliation at mediation sa loob ng kooperatiba at sa Cooperative Development Authority.
Puwede ba akong makulong kung hindi ako makabayad sa kooperatiba? Hindi dahil sa utang. Nagiging kriminal lamang ito kung may panloloko o tsekeng tumalbog, o kung ikaw ay opisyal na nagmalversa ng pondo.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may alitan kayo ng kooperatiba tungkol sa utang o sa share capital, matutulungan ka naming daanan ang tamang proseso. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.