May nakatakdang bayad kada pahina ang korte para sa kopya, at mas mahal ang certified true copy kaysa sa plain copy dahil may selyo at pirmang nagpapatunay. Ang transcript ng stenographic notes ay hiwalay at may sariling bayad kada pahina, at ito ang madalas na pinakamalaki dahil mahaba ang talaan ng pagdinig. May maliit ding certification fee at documentary stamp sa bawat pinatunayang dokumento.
Kailangan mo ng kopya ng desisyon para sa PSA, sa bangko, sa employer, o sa susunod na kaso. Simple lang ang bayarin dito, pero may ilang bagay na nakakagulat sa hindi pa nakakaranas.
Ano ang Iba't Ibang Kopya
- Plain copy — simpleng kopya, pinakamura, pero hindi tinatanggap ng maraming ahensiya;
- Certified true copy — may selyo at pirma ng clerk of court; ito ang hinihingi ng PSA, ng Registry of Deeds at ng mga bangko;
- Certificate of finality — nagpapatunay na hindi na maaapela ang desisyon; kailangan ito sa maraming pagpapatupad; at
- Transcript of stenographic notes — ang salita-sa-salitang talaan ng pagdinig, na hiwalay ang bayad at kadalasan ang pinakamahal.
Bakit Mahal ang Transcript
Dahil bayad ito kada pahina at napakahaba ng talaan ng isang buong pagdinig. Sa kasong may maraming testigo at ilang taong paglilitis, umaabot ito sa libu-libong pahina. Kaya sa apela, ito ang madalas na pinakamalaking iisang gastos.
Sino ang Puwedeng Humingi
Karaniwang bukas sa publiko ang rekord ng korte, pero may mga kasong may proteksiyon — halimbawa ang mga kasong pampamilya, ang may kinalaman sa bata, at ang ilang kaso ng karahasan. Sa mga iyon, limitado ang makakakuha ng kopya at maaaring kailanganin ang pahintulot ng korte.
Paano Humingi nang Tama
Ang pinakamalaking dahilan ng pagkaantala rito ay ang kulang na impormasyon sa kahilingan. Ang tanggapan ay may libu-libong rekord, at hindi nila mahahanap ang gusto mo kung wala kang maibibigay na tiyak na detalye.
Ihanda ang numero ng kaso, ang pangalan ng mga partido, ang uri ng kaso, at ang taon. Kung hindi mo alam ang numero, ang pangalan at ang tinatayang taon ay madalas na sapat para hanapin ito sa talaan. Sabihin din kung anong partikular na dokumento ang kailangan mo — ang buong rekord, ang desisyon lang, o ang transcript ng isang partikular na pagdinig.
Sa mga lumang kaso, may pagkakataong nailipat na ang rekord sa imbakan, at may karagdagang panahon ang pagkuha. Sa napakalumang kaso, may posibilidad na nasira o nawala ito, at may hiwalay na proseso para sa ganoong sitwasyon. Kaya kung alam mong kakailanganin mo ang dokumento, huwag itong hintaying magmadali ka na.
Praktikal na Payo
- Tanungin muna kung anong uri ng kopya ang hinihingi sa iyo bago ka magbayad;
- Kumuha ng dalawang certified copy kung alam mong maraming ahensiya ang hihingi;
- Umorder ng transcript nang maaga kung aapela ka;
- Itabi ang orihinal at gumamit ng kopya sa pang-araw-araw na pangangailangan.
Frequently Asked Questions
Mas mahal ba ang certified true copy? Oo, dahil may selyo at pirmang nagpapatunay, may certification fee at documentary stamp. Ito naman ang hinihingi ng karamihan sa mga ahensiya.
Bakit mahal ang transcript ng pagdinig? Bayad ito kada pahina, at napakahaba ng salita-sa-salitang talaan ng buong pagdinig. Sa mahabang kaso, ito ang pinakamalaking gastos sa apela.
Puwede bang kumuha ng kopya kahit hindi ako partido sa kaso? Karaniwang bukas sa publiko ang rekord ng korte, pero may mga kasong protektado tulad ng pampamilya at may kinalaman sa bata. Doon ay maaaring kailanganin ang pahintulot ng korte.
Ano ang certificate of finality at kailan ito kailangan? Sertipikasyon ito na hindi na maaapela ang desisyon. Kailangan ito sa maraming pagpapatupad at sa annotation ng desisyon sa mga rekord.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung kailangan mo ng dokumento mula sa isang lumang kaso at hindi mo alam kung saan hihingi, matutulungan ka naming hanapin ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com.