May pagkakaiba ang balita at ang artikulo. Ang mga simpleng balita ng araw at ang mga hubad na impormasyon ay hindi saklaw ng copyright — walang nagmamay-ari ng katotohanan. Pero ang paraan ng pagkakasulat, ang buong artikulo, at ang mga larawan ay protektadong gawa. Kaya legal ang mag-share ng link at gumawa ng maikling buod na may atribusyon, pero hindi ang i-copy paste ang buong artikulo sa page mo.
Karaniwan ito sa mga page at group: kinokopya ang buong artikulo para hindi na lumabas ang mambabasa sa page. Doon nagsisimula ang problema.
Ang Linya: Impormasyon Kumpara sa Ekspresyon
Answer-first: hindi maaaring angkinin ang katotohanan, pero maaaring angkinin ang paraan ng pagsasalaysay nito. Sa ilalim ng Intellectual Property Code (RA 8293), ang mga simpleng balita ng araw at ang mga hubad na impormasyon ay hindi saklaw ng proteksyon.
- Malayang gamitin — ang pangyayari mismo, ang petsa, ang pangalan, at ang bilang;
- Protektado — ang buong artikulo, ang pagkakabuo ng mga pangungusap, at ang pagsusuri ng manunulat;
- Protektado — ang mga larawan, video, at graphics, na may sariling may-ari; at
- Protektado — ang mga koleksyon at pagsasaayos ng datos na may pagkamalikhain.
Ang Ligtas na Paraan ng Pag-share
- I-share ang link — ito ang pinakaligtas at pinakapatas;
- Gumawa ng sarili mong buod sa sarili mong salita, may atribusyon sa pinagmulan;
- Maikling sipi lamang, na may panipi at may pagkilala, para sa komentaryo o pagsusuri;
- Huwag kopyahin ang larawan nang walang pahintulot — hiwalay ang may-ari nito; at
- Huwag alisin ang byline at ang pangalan ng pinagmulan.
Ang Panganib na Hindi Copyright
May pangalawang panganib na madalas nalilimutan: kung ang artikulong ini-repost mo ay naglalaman ng paratang laban sa isang tao, maaari kang madamay sa usapin ng paninirang-puri depende sa paraan at layunin ng iyong paglalathala. Mag-ingat lalo na sa mga hindi nabeberipikang post at sa mga dinagdagan mo ng sarili mong komento.
Praktikal na Payo
- Sa page ng negosyo, gawing patakaran ang link at buod — hindi ang buong kopya;
- Sa mga aggregator at newsletter, alamin ang tuntunin ng bawat pinagmulan;
- Huwag mag-repost ng nakabayad o naka-paywall na artikulo;
- Kung tatanggalin ka ng platform dahil dito, huwag mag-upload ulit — makipag-usap sa pinagmulan; at
- Kung ikaw ang pinagkukunan at kinokopya ka, gamitin ang copyright takedown.
Frequently Asked Questions
Puwede bang kopyahin ang buong artikulo kung may credit? Hindi. Ang pagkilala ay hindi pumapalit sa pahintulot. Ang buong artikulo ay protektadong gawa kahit may nakalagay na pinagmulan.
Bakit sinasabing walang copyright ang balita? Ang hindi protektado ay ang hubad na impormasyon at ang mga simpleng balita ng araw. Ang paraan ng pagkakasulat, ang pagsusuri, at ang buong artikulo ay may proteksyon pa rin.
Ligtas bang mag-screenshot ng artikulo at i-post? Hindi ito ligtas dahil kopya pa rin ito ng protektadong gawa. Mas ligtas ang link at ang sarili mong maikling buod na may atribusyon.
Puwede ba akong makasuhan sa pag-share ng post ng iba? Sa usapin ng paninirang-puri, may desisyon ang Korte Suprema na nag-alis ng pananagutan sa mga simpleng tumatanggap at tumutugon sa isang post. Pero mag-ingat pa rin kung nagdagdag ka ng sarili mong nakakasirang pahayag.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may natanggap kang demand tungkol sa nilalaman ng page mo o kinokopya ang mga sinulat mo, matutulungan ka namin. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.