Depende sa property regime. Sa absolute community of property — ang default para sa mga ikinasal mula 1988 nang walang prenup — karaniwang kasama sa community ang ari-ariang dala ng bawat isa bago ang kasal, may ilang eksepsiyon. Sa conjugal partnership, ang dala bago ang kasal ay nananatiling exclusive. Ang pagkakaibang ito ang nagpapasya kung gaano kalaki ang estate at ang parte ng naiwang asawa.
Bago mo mahati ang mana, kailangan mong malaman kung ano nga ba ang pag-aari ng namatay. Dito nagsisimula ang lahat ng tamang computation, at dito rin nagsisimula ang karamihan ng mali.
Absolute Community of Property
Ito ang default para sa mga ikinasal mula noong 1988 na walang prenup. Sa ilalim nito, karaniwang kasama sa community ang halos lahat ng ari-arian ng mag-asawa, kabilang ang dala nila bago pa ang kasal.
May mga eksepsiyong nananatiling exclusive:
- Ang minana o natanggap na donasyon ng isang asawa habang kasal, kasama ang bunga nito kung ganoon ang sinabi ng nagbigay;
- Ang mga bagay na pang-personal na gamit, maliban sa mga mamahaling alahas;
- Ang ari-ariang kailangan sa propesyon ng isang asawa, sa ilang kalagayan; at
- Ang ari-ariang dala bago ang kasal ng isang asawang may mga lehitimong inapo sa naunang kasal, kasama ang bunga nito.
Conjugal Partnership of Gains
Ito ang default para sa mga ikinasal bago ang 1988, at ito rin ang napipili ng ilan sa prenup. Dito, ang dala ng bawat isa bago ang kasal ay nananatiling exclusive. Ang pinagsasaluhan lang ay ang mga kinita at ang mga bunga ng ari-arian sa panahon ng kasal.
Kaya sa parehong pamilya, ang parehong lupa ay puwedeng community sa ilalim ng isang regime at exclusive sa ilalim ng isa pa — malaking pagkakaiba sa buwis at sa hatian.
Bakit Ito Mahalaga sa Mana
- Ang kalahati ng community o conjugal property ay sa naiwang asawa na at hindi bahagi ng estate;
- Ang buong exclusive property ng namatay ay bahagi ng estate;
- Ang laki ng estate ang nagpapasya sa estate tax; at
- Ang tamang pag-uuri ang nag-iiwas sa away ng mga anak sa unang kasal at ng bagong asawa.
Ang Dokumentong Nagpapatunay ng Exclusive Property
Ang pag-angking exclusive ang isang ari-arian ay nangangailangan ng patunay. Ito ang mga karaniwang tinatanggap:
- Ang deed of donation o ang huling habilin kung saan ito natanggap, na nagpapakitang para sa isang asawa lamang ito;
- Ang deed of extrajudicial settlement mula sa naunang estate, kung minana ito;
- Ang petsa ng deed of sale na mas maaga kaysa sa petsa ng kasal, para sa conjugal partnership;
- Ang prenup na nakarehistro, kung mayroon; at
- Ang pinagmulan ng pondong ginamit sa pagbili, kung pinagtatalunan ito.
Ang pinakakaraniwang problema ay ang paghahalo: exclusive ang lupa pero pinagsamang pera ang ginamit sa pagpapatayo ng bahay, o exclusive ang naunang bahay pero ibinenta ito at ipinambili ng bago habang kasal. Sa mga ganitong kaso, may mga panuntunan ng batas tungkol sa kabayaran sa pagitan ng exclusive at pinagsamang ari-arian. Doon kailangan ang abogado — hindi para sa pangkalahatang tuntunin, kundi para sa aktwal na kasaysayan ng inyong partikular na ari-arian.
Praktikal na Payo
- Alamin ang petsa ng kasal — ito ang unang nagpapasya ng regime;
- Hanapin kung may prenup — dapat itong nakarehistro para magkabisa laban sa iba;
- Ilista ang bawat ari-arian at ang petsa at paraan ng pagkakakuha nito;
- Kung may minanang ari-arian, itago ang dokumento ng mana — ito ang magpapatunay na exclusive ito.
Frequently Asked Questions
Kasama ba sa community ang lupang binili ko bago kami ikasal? Sa absolute community of property, karaniwang oo, may ilang eksepsiyon. Sa conjugal partnership, hindi — nananatili itong exclusive mo.
Paano ko malalaman kung anong regime kami? Ang petsa ng kasal ang unang gabay. Ang mga ikinasal mula 1988 nang walang prenup ay nasa absolute community; bago iyon, conjugal partnership ang default.
Kasama ba sa community ang minana ko habang kasal kami? Sa karaniwan, hindi. Ang minana o natanggap na donasyon ng isang asawa habang kasal ay nananatiling exclusive niya, kasama ang bunga nito sa ilang kalagayan.
May epekto ba ito sa estate tax? Malaki. Ang kalahati ng community o conjugal property ay sa naiwang asawa na at hindi bahagi ng estate, kaya bumababa ang buwis kapag tama ang pag-uuri.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi malinaw kung alin ang exclusive at alin ang pinagsamahan, matutulungan namin kayong uriin ito nang tama. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.