Sa ilalim ng Civil Code, ang inhinyero o arkitektong gumawa ng plano at ang kontratistang nagtayo ay may pananagutan kung gumuho ang gusali sa loob ng labinlimang taon mula nang matapos ito, kung ito ay dahil sa depekto sa plano, sa lupa, o sa pagkakagawa. May hiwalay ding panahon para magsampa mula nang mangyari ang pagguho, kaya huwag maghintay.
Ito ang isa sa pinakakonkretong panuntunan sa batas natin tungkol sa konstruksyon, at iilang may-ari ng bahay ang nakakaalam nito.
Ang Labinlimang Taon
Ang panuntunan sa Civil Code ay malinaw: kung ang isang gusaling ipinagawa ay gumuho sa loob ng labinlimang taon mula nang matapos ito, at ang dahilan ay depekto sa plano, sa pagkakagawa, o sa lupa, may pananagutan ang inhinyero o arkitekto at ang kontratista. May pananagutan din ang kontratista kung ang dahilan ay hindi maayos na materyales.
Ang Ikalawang Orasan
Ang labinlimang taon ay tungkol sa kung kailan dapat mangyari ang pagguho. May hiwalay na panahon para magsampa ng kaso, at ito ay binibilang mula nang mangyari ang pagguho o mula nang matuklasan ang depekto. Mas maikli ito, kaya ang paghihintay pagkatapos ng insidente ay nakakasira sa habol mo.
Ang Iba Pang Habol
Hindi lang pagguho ang saklaw. May iba pang landas depende sa nangyari:
- Paglabag sa kontrata — kung hindi natupad ang napagkasunduan, kulang ang materyales, o hindi natapos ang trabaho;
- Nakatagong depekto — may sariling panuntunan at panahon para sa depektong hindi nakikita sa simula; at
- Pananagutan sa ibang tao — kung may nasaktang ibang tao dahil sa pagguho o sa nahulog na bahagi.
Ang Papel ng Papeles
Ang lahat ng ito ay umaasa sa dokumento. Kung ang bahay ay ipinagawa nang walang nakasulat na kontrata, walang plano, at walang permit, ang pagpapatunay kung sino ang may pananagutan at kung ano ang napagkasunduan ay nagiging napakahirap. Ang building permit, ang aprubadong plano, at ang tala ng inspeksyon ay hindi burukrasya lamang — ito ang magpapatunay ng kalagayan ng gusali sa bawat yugto.
Praktikal na Payo
- Magkaroon ng nakasulat na kontrata na may saklaw ng trabaho, iskedyul, materyales, at panahon ng garantiya;
- Itago ang plano, ang permit, ang tala ng inspeksyon at ang lahat ng resibo ng materyales;
- Kunan ng litrato ang bawat yugto ng konstruksyon, lalo na ang pundasyon bago ito matakpan; at
- Kapag may lumitaw na depekto, magpasuri agad ng inhinyero at magpadala ng nakasulat na abiso sa kontratista.
Ang Retention at ang Garantiya
May praktikal na kasangkapan na dapat nasa bawat kontrata sa konstruksyon: ang retention. Ito ay bahagi ng bayad na hindi muna ibinibigay hanggang lumipas ang panahon ng garantiya — karaniwang ilang buwan pagkatapos ng turnover — para may pambayad kung may lumitaw na depektong dapat ayusin. Ang may-ari na nagbayad na nang buo sa huling araw ng trabaho ay walang natitirang kasangkapan kundi ang magsampa ng kaso. Ilagay ang retention at ang haba ng garantiya sa kontrata bago magsimula ang trabaho, hindi kapag may problema na.
Frequently Asked Questions
Saklaw ba nito ang bitak lang at hindi buong pagguho? Ang panuntunan sa labinlimang taon ay tumutukoy sa pagguho ng gusali. Para sa ibang depekto, may hiwalay na landas gaya ng paglabag sa kontrata at ang panuntunan sa nakatagong depekto.
Paano kung walang nakasulat na kontrata? Mas mahirap pero hindi imposible. Gamitin ang resibo, ang mensahe, ang plano, ang permit at ang testimonya. Ang kawalan ng kontrata ay nagpapahirap sa pagpapatunay ng napagkasunduan.
May pananagutan ba ang may-ari sa nasaktang ibang tao? May kalagayang mayroon, lalo na kung may pagpapabaya sa pagpapanatili ng gusali. Ito ang isa sa mga dahilan kung bakit mahalaga ang seguro at ang regular na inspeksyon.
Hanggang kailan ako puwedeng magsampa? Ang labinlimang taon ay tungkol sa kung kailan dapat mangyari ang pagguho. May hiwalay at mas maikling panahon para magsampa mula nang mangyari ito, kaya kumonsulta agad.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may depekto o pinsala ang bahay na ipinagawa ninyo, matutulungan ka naming suriin kung sino ang may pananagutan. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.