Hindi lahat. Sa ilalim ng RA 7160, hindi kailangan ng barangay conciliation kapag ang isang panig ay ang gobyerno o isang opisyal na gumaganap ng tungkulin, kapag mabigat ang parusa ng krimen, kapag walang pribadong nasaktan, kapag magkaibang lungsod o bayan ang tirahan ng mga panig, kapag kailangan ng agarang aksyon ng korte, o kapag malapit nang mag-prescribe ang kaso. May mga espesyal ding batas na tahasang nag-eexempt sa ilang uri ng kaso.
Ang unang tanong ng maraming nagsasampa: kailangan ko pa bang dumaan sa barangay? Ang maling sagot ay nagkakahalaga ng buwan — kung dumaan ka nang hindi naman kailangan, nasasayang ang panahon; kung nilaktawan mo nang dapat pala, ibabasura ang kaso mo.
Ang Pangkalahatang Tuntunin
Sa ilalim ng RA 7160, ang mga alitan sa pagitan ng mga indibidwal na naninirahan sa iisang lungsod o bayan ay dapat munang dalhin sa Lupong Tagapamayapa bago sa korte. Ang eksempsiyon ay ang eksepsiyon, kaya kapag may duda, mas ligtas ang dumaan.
Ang mga Karaniwang Eksempsiyon
- Kasama ang gobyerno — kapag ang isang panig ay ang gobyerno, isang instrumentalidad nito, o isang opisyal na kumikilos sa kanyang opisyal na tungkulin;
- Mabigat na krimen — ang mga pagkakasalang may parusang pagkabilanggo na lumalampas sa isang taon o multang lumalampas sa limang libong piso;
- Walang pribadong nasaktan — mga pagkakasalang walang partikular na biktimang pribadong tao;
- Magkaibang lungsod o bayan — kung magkaiba ang aktuwal na tirahan ng mga panig, maliban kung magkatabi ang mga barangay at pumayag ang parehong panig;
- Hindi indibidwal ang panig — ang Katarungang Pambarangay ay para sa mga tao. Ang mga korporasyon ay karaniwang hindi saklaw;
- Kailangan ng agarang aksyon — kapag may hinihinging pansamantalang lunas sa korte, tulad ng habeas corpus, suporta habang nakabinbin ang kaso, o iba pang provisional remedy;
- Malapit nang mag-prescribe — kapag ang paghihintay ay magpapawalang-saysay sa aksyon; at
- Espesyal na batas — may mga batas na tahasang nag-eexempt, halimbawa ang mga kasong may kinalaman sa karahasan laban sa kababaihan at mga bata sa ilalim ng RA 9262, mga alitang agraryo, at mga usaping paggawa na nasa hurisdiksyon ng ibang tanggapan.
Ang Sitwasyong Madalas Ipagkamali
Marami ang nag-aakalang basta may kaso sa maling nagawa ng kapitbahay ay puwede nang dumiretso sa pulis at sa korte. Ang totoo, karamihan ng away ng magkapitbahay — ingay, paninira, maliit na pinsala sa ari-arian, utang — ay saklaw ng barangay. Sa kabilang banda, marami ring ipinapadala sa barangay ang mga usaping hindi naman saklaw, tulad ng reklamo laban sa isang kompanya o sa isang ahensya ng gobyerno.
Paano Malalaman ang Tamang Ruta
- Sino ang kalaban — tao, kompanya, o gobyerno;
- Saan nakatira ang bawat isa — iisa bang lungsod o bayan;
- Gaano kabigat ang parusa — kung kriminal ang usapin;
- May espesyal bang batas — tulad ng mga proteksyon sa kababaihan at bata; at
- Kailangan bang kumilos agad — may panganib bang mawala ang ari-arian o ang karapatan mo.
Praktikal na Payo
- Kapag may duda, dumaan sa barangay — mas mura ang sobrang hakbang kaysa sa ibinasurang kaso;
- Kung malapit nang mag-prescribe ang kaso mo, banggitin ito nang nakasulat sa barangay;
- Itago ang lahat ng resibo ng notisya at ang minutes ng setting; at
- Kung hindi saklaw ang kaso mo, humingi ng nakasulat na paliwanag mula sa barangay para may maipakita ka sa korte.
Frequently Asked Questions
Kailangan ba ng barangay kung ang kalaban ko ay isang kompanya? Karaniwang hindi. Ang Katarungang Pambarangay ay idinisenyo para sa alitan ng mga indibidwal, kaya ang mga reklamo laban sa korporasyon ay karaniwang dumidiretso sa naaangkop na tanggapan o korte.
Paano kung magkaiba kami ng lungsod ng tinitirhan? Karaniwang hindi na kailangan ng barangay conciliation, maliban kung magkatabi ang inyong mga barangay at pareho kayong pumayag na doon ayusin.
Saklaw ba ng barangay ang kaso sa ilalim ng RA 9262? Hindi. Ang mga kaso ng karahasan laban sa kababaihan at kanilang mga anak ay hindi dumadaan sa barangay conciliation; puwedeng dumiretso sa prosecutor o sa korte, at puwedeng humingi ng protection order.
Ano ang gagawin kung malapit nang mag-prescribe ang kaso ko? Ito ay isa sa mga kinikilalang eksempsiyon. Ipaalam ito nang nakasulat sa barangay at sa prosecutor para hindi mo mawala ang karapatan mong magsampa.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi ka sigurado kung saan dapat magsimula ang kaso mo, matutulungan ka naming timbangin ang tamang ruta bago mag-aksaya ng buwan. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.