Kapag ibinenta ng isang co-owner ang kanyang parte sa isang taga-labas, may karapatan ang ibang co-owner na tubusin ito sa parehong presyong binayaran ng bumili. Ang panahon ay tatlumpung araw mula sa nakasulat na abiso ng nagbenta — hindi mula sa tsismis o sa pasalitang balita. Kung walang naibigay na wastong abiso, hindi pa nagsisimula ang bilang.
Isang umaga, may estranghero nang naglilinis sa lupang minana ninyong magkakapatid. Ibinenta pala ng isa ang parte niya nang hindi kayo pinag-usapan. May magagawa ka pa — at may takdang panahon ito.
Ano ang Legal Redemption
Ito ang karapatan ng co-owner na palitan ang taga-labas na bumili, sa pamamagitan ng pagbabayad ng parehong presyo. Ang layunin ng batas ay bawasan ang bilang ng mga taong nagsasalo sa iisang lupa at maiwasan ang gulong dulot ng pagpasok ng estranghero sa pamilya.
- Sa taga-labas lang — kung ibang co-owner ang bumili, walang karapatang tumubos;
- Parehong presyo — ang babayaran mo ay ang aktwal na presyo ng benta, hindi ang halaga sa pamilihan; at
- Sa loob ng tatlumpung araw — mula sa nakasulat na abiso ng nagbenta.
Ang Mahalagang Detalye: Ang Abiso
Dito madalas natatalo ang bumibili. Ang panahon ay hindi nagsisimula sa araw na nalaman mo ang benta — kailangan ito ng nakasulat na abiso mula sa nagbenta. Kung wala nito, mananatiling bukas ang iyong karapatang tumubos kahit lumipas na ang panahon mula sa aktwal na benta.
Ang Proseso ng Pagtubos
- Alamin ang aktwal na presyo — hingin ang kopya ng deed of sale sa Registry of Deeds;
- Magpadala ng nakasulat na paunawa ng iyong intensyong tumubos, sa loob ng takdang panahon;
- Ihanda ang buong halaga — hindi sapat ang pangako, dapat handa kang magbayad;
- Kung tumanggi ang bumili, magsampa ng aksyon sa korte at ideposito ang halaga; at
- Ipa-annotate ang iyong angkin sa titulo habang nakabinbin.
Praktikal na Payo
- Kumilos agad — maikli ang panahon at hindi mo gustong pagtalunan pa kung kailan ito nagsimula;
- Kung ikaw ang nagbebenta at gusto mong tapos na ang usapin, magpadala ng malinaw na nakasulat na abiso sa lahat ng co-owner; at
- Kung ikaw ang bibili ng parte sa co-owned na lupa, hilinging ipakita ang patunay na naabisuhan na ang lahat ng co-owner.
Ang Mga Karaniwang Argumento ng Kabilang Panig
Kapag ipinaglalaban mo ang pagtubos, may mga sagot na paulit-ulit mong maririnig mula sa bumili. Ihanda ang tugon mo sa mga ito bago ka kumilos.
- “Matagal mo nang alam ang benta” — ang kaalaman lamang ay karaniwang hindi sapat; ang nakasulat na abiso ang nagsisimula ng bilang;
- “Co-owner din ako kaya walang pagtubos” — suriin kung totoo; kung taga-labas siya, may karapatan ka;
- “Mas mataas na ang halaga ngayon” — ang presyo sa deed of sale pa rin ang batayan;
- “May ginastos na ako sa lupa” — maaaring may pagtutuos dito, pero hindi nito binubura ang pagtubos; at
- “Hindi mo kayang bayaran” — kaya mahalagang handa na ang pera bago ka magpahayag ng intensyon.
Sa lahat ng ito, ang pinakamalakas mong sandata ay ang kopya ng deed of sale mula sa Registry of Deeds at ang katibayan kung kailan ka pormal na naabisuhan — o kung hindi ka man lang naabisuhan.
Frequently Asked Questions
Kailan nagsisimula ang tatlumpung araw? Mula sa nakasulat na abiso ng nagbenta tungkol sa benta at sa mga tuntunin nito. Ang pasalitang balita o kaalaman lamang ay karaniwang hindi sapat para magsimula ang bilang.
Magkano ang babayaran ko para tumubos? Ang aktwal na presyong binayaran ng bumili, kasama ang mga kinakailangang gastos sa kontrata. Hindi ito ang kasalukuyang halaga sa pamilihan kahit tumaas na ang presyo ng lupa.
Paano kung maraming co-owner ang gustong tumubos? Kung higit sa isa ang tumubos, karaniwang hahatiin nila ang tinubos na parte ayon sa proporsyon ng kanilang sariling mga parte sa lupa.
Puwede bang tubusin ang parteng ibinenta sa kapwa co-owner? Hindi. Ang karapatang tumubos ay laban lamang sa taga-labas. Kung ang bumili ay isa ring co-owner, walang legal redemption na maaaring gamitin.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may naibentang parte sa lupang pinagsasaluhan ninyo at gusto mong tubusin, mahalaga ang bilis ng pagkilos. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.